Geriatrik hastaların nörokognitif değerlendirilmesinde Minimental test (MMT), Montreal bilişsel test(MOCA), Amnesi hafif ve kısa değerlendirme testi (ALBA) sonuçlarının karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, ANESTEZİYOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA BAKMAZ
Danışman: Namigar TURGUT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Perioperatif nörokognitif bozukluk anestezi ve cerrahi işlem sonrası sık görülen bir durumdur. Nörokognitif bozukluk tanısında nörobilişsel testler kullanılmaktadır. Bu amaçla kullanılan birçok nörobilişsel test olmasına karşın, MMT (Mini Mental Test) ile MoCA (Montreal Cognitive Assesment) en çok kullanılan testlerdir. Nörobilişsel testlerin uygulama zorluğu ve uygulama esnasındaki zaman gereksinimi başlıca sıkıntılardır. MMT ve MoCA testleri yaklaşık olarak on dakika sürmektedir. ALBA (Amnezi Light Brief Assesment) testi ise, yaklaşık iki ya da üç dakika sürmektedir ve hastaya uygulanmasının daha pratik olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada, geriatrik hastaların preoperatif ve postoperatif kognitif fonksiyonları uluslararası kabul görmüş MMT ve MoCA test puanları ile ALBA test puanlarının korelasyonu karşılaştırılmıştır. GEREÇ YÖNTEM: Çalışma Etik Kurul onayını takiben hastaların yazılı ve sözlü onamı alındıktan sonra, 20.09.2022-20.01.2023 tarihleri arasında, T.C. Sağlık Bakanlığı Sağlık Bilimleri Üniversitesi Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu Şehir Hastanesi ameliyathanesindeki, yoğun bakım ünitesindeki ve serviste postoperatif takibi yapılan hastalarla yürütüldü. Prospektif yapılması planlanan çalışmaya 258 hasta dahil edildi. 65 yaş üzerinde olup, genel anestezi altında opere olan ve çalışmaya onam formu imzalayarak katılmayı kabul eden hastaların demografik özellikleri, eğitim düzeyi, ek hastalıkları, Glasgow Koma Skalası (GKS), Amerikan Anesteziyologlar Derneği Fiziksel Durum (ASA) skorları, hastalardan rutin olarak bakılan laboratuvar parametreleri var ise (glukoz, sodyum, magnezyum, hemoglobin ve nötrofil /lenfosit değerleri, ALT, AST, üre, kreatinin), operasyon süresi, operasyon adı ve intraoperatif advers olaylar kaydedildi. Hastaların operasyon öncesinde ve sonrasında kognitif durumlarının değerlendirilmesinde, MMT ve MoCA testleri ile ALBA test skorları değerlendirildi. Hastaların postoperatif ilk mobilizasyon saati ve ilk oral alım zamanı kaydedildi. BULGULAR: Hastaların ameliyat sonrasındaki MMT ve MoCA puanlarında anlamlı bir fark bulunmadı. ALBA puanlarında ise, ameliyat sonrasında anlamlı düzeyde düşüş saptandı. Eğitimli grupta ve mobilizasyon süresi 8 saat ve altında olanlarda, MMT ve MoCA testleri yüksek saptandı. 10 İntraoperatif hipotansiyon gözlenen grubun MoCA testinde anlamlı düşüklük saptandı. ALBA testinin sonuçlarında ise, 70 yaş altı olanların ve eğitim düzeyi yüksek olan grubun MMT ve MoCA testlerinde olduğu gibi, anlamlı yükseklik saptandı. Perioperatif MMT ve ALBA testleri arasında istatistiksel olarak anlamlı ve zayıf düzeyde uyum saptanmıştır. Çalışmamızda, hastaların ameliyat sonrasındaki hemoglobin, lenfosit ve kreatinin değerlerinde düşüş gözlenirken, nötrofil ve NLR değerlerinde anlamlı düzeyde artış gözlemlenmiştir. SONUÇ: Hastaların kognitif yeteneklerini ölçmek için kullanılan ALBA testi ile elde edilen sonuçların MMT ve MoCA test sonuçlarına benzediği görüldü. ALBA testinde hastanın okuryazar olup olmamasından ya da eğitim düzeyinden etkilenecek soruların yer almaması da bir avantaj olarak görülmüştür. Yaşlı hastalarda görme problemi sık rastlanılan bir durumdur. Perioperatif testlerin çoğunda anlamlı değerlendirme yapılabilmesi için, özellikle yakın gözlüğünün test sırasında hastanın yanında olması gerekirken, ALBA testi için buna gerek yoktur. MMT ve MoCA testlerinde yazı yazma ve şekil çizme gereksinimi olduğu için üst ekstremite deformitesi olan hastalara bu testler uygulanamamaktadır. ALBA testinde ise bu grup hastalara testin yapılmasında bu şekilde bir engel bulunmamaktadır. ALBA testinin 2-3 dakika gibi kısa sürede uygulanması bir avantaj olarak değerlendirilmiştir. Gerektiğinde klinisyen tarafından standart preoperatif genel muayeneye eklenmesi uygun olacaktır. Anahtar Kelimeler: Kognitif Bozukluk, Genel Anestezi, Yaşlı Hastalar, MMT, MoCA