Diyabeti olan ve olmayan bireylerde CA19-9 değerinin pankreas kanseri ve intraduktal papiller müsinöz neoplazi ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AFRA YURDAGÜL ÖZTÜRK
Danışman: Betül ERİŞMİŞ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Karbonhidrat Antijen 19-9 (CA 19-9), pankreas kanseri ve intraduktal papiller müsinöz neoplazilerde (İPMN) yaygın olarak kullanılan bir biyobelirteçtir; ancak diyabet gibi bazı sistemik durumlar da düzeyini etkileyebilmektedir. Çalışmamızda, diyabeti olan ve olmayan bireylerde CA19-9 düzeylerinin pankreas kanseri ve İPMN ile olan ilişkisi karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş; ayrıca diyabet süresi, glisemik kontrol düzeyi ve hastalık evresi gibi faktörlerin CA19-9'un tanısal doğruluğu üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Gereç ve Yöntem: Mart 2019 - Mart 2024 tarihleri arasında Ankara Bilkent Şehir Hastanesi'nde herhangi bir nedenle CA19-9 testi yapılmış 18 yaş ve üzeri hastalar retrospektif olarak incelendi. Dahil etme ve dışlama kriterlerine göre diyabeti olan ve olmayan, pankreas kanseri veya İPMN tanısı almış bireyler çalışmaya dahil edildi. Hastalara ait demografik veriler, diyabet süresi ve tedavisi, HbA1c düzeyi, CA19-9 düzeyi ve tümör evresi gibi klinik parametreler kaydedildi. Diyabet varlığı ve glisemik kontrol durumunun CA19-9 düzeyleri üzerindeki etkisi gruplar arasında karşılaştırıldı ve istatistiksel olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya toplam 392 hasta dahil edildi. Katılımcıların ortanca yaşı 64,0 olup %42,5'i (n=166) kadındı. Hastaların 372'sinde pankreas kanseri, 20'sinde ise İPMN saptandı. Diyabeti olan pankreas kanseri hastalarında yaş (p=0,02), tümör yayılımı (p=0,001), CA19-9 (p<0,001), açlık kan glukozu (p<0,001), HbA1c (p<0,001), ALP (p=0,045) ve GGT (p=0,02) düzeyleri istatistiksel anlamlı olarak daha yüksek bulundu. Diyabeti olan İPMN hastalarında ise yalnızca HbA1c düzeyi (p=0,002) anlamlı şekilde yüksekti. Diyabetik hastalarda yapılan lojistik regresyon analizinde, CA19-9 düzeyi ile pankreas kanseri arasında bağımsız ve pozitif bir ilişki saptandı. Diyabetik bireylerde pankreas kanseri tanısında CA19-9 için yapılan ROC analizine göre, %72,5 duyarlılık ve %100 özgüllükle kesim değeri 61,35 U/mL olarak belirlendi. Sonuç: Çalışmamız, diyabetin CA 19-9 düzeylerini etkileyerek bu biyobelirtecin pankreas kanseri tanısındaki güvenilirliğini azaltabileceğini göstermiştir. Diyabetik hastalarda CA 19-9 düzeyleri yalnızca tümöre bağlı değil, aynı zamanda eşlik eden glisemik düzensizlik ve metabolik değişimlerle de ilişkili olabilir. Bu nedenle, diyabetik hasta grubunda CA 19-9'un değerlendirilmesi klinik bağlamla birlikte dikkatle yapılmalıdır.