Kolposkopi öncesi hastalara verilen video tabanlı bilginin kaygı ve ağrı düzeylerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KHANNANA AGHASIYEVA
Danışman: Merve ALDIKAÇTIOĞLU TALMAÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çalışmamızın amacı, kolposkopi uygulanacak hasta grubunun ağrı, anksiyete durumu ve bunlara etki eden faktörlerin işlem öncesi video tabanlı bilgilendirilen ve sözel aydınlatılmış onam ile bilgilendirilen gruplarda anksiyete ve ağrı düzeylerinin STAI Kaygı Ölçeği (State-Trait Anxiety Inventory Test), VAS (Görsel Analog Skala) ağrı skoru ve Likert ölçeği ile karşılaştırarak değerlendirmektir. Bunun sonucunda kadınların anksiyete ve ağrı düzeyini yakından ilgilendiren bu paramatrelerin göz önünde tutulması hedeflenmektedir. GEREÇ VE YÖNTEM: Prospektif, kontrollü, kohort olarak tasarlanan bu çalışmanın araştırma grubuna, Haziran 2024 ve Aralık 2024 ayları arasında, Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Kanuni Sultan Süleyman Eğitim ve Araştırma Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Polikliniği'ne kolposkopi için başvuran HPV pozitif, pap smear testi sonucu ASCUS, LSIL, HGSIL ASC-H gelen Video ile bilgilendirilen 50 hasta ile Sözel Aydınlatılmış Onam ile bilgilendirilen 50 hasta olmak üzere toplam 100 hasta dahil edildi. Çalışmaya dahil edilen hastalara, polikliniğe başvurduklarında hekim tarafından çalışma hakkında bilgi verilip, onamları alındı. Hastaların demografik özelliklerinin sorgulanmasının ardından DKÖ (Durumluk Kaygı Ölçeği) Kolposkopi işleminden 15 dakika önce ve işlem sonrası SKÖ (Sürekli Kaygı Ölçeği), VAS((Visuel Analog Scala) ağrı skoru ve Likert ölçeği hastalar tarafından cevaplandırıldı. BULGULAR: Çalışmaya dahil edilen hastaların eğitim düzeyi sırasıyla hastaların 35 (% 35,0)'inde ilkokul, 19 (% 19,0)'unda ortaokul, 20 (% 20,0)'sinde lise, 26 (% 26,0)'sında ise üniversite mezunu oldukları belirlendi. Hastaların yaş ortalamaları 44,6±9,6 (Medyan 43,5; 19-65) yıl idi. VAS Ağrı skoru ortalaması 4,93±1,6 (Medyan 5; 2-10) olduğu tespit edildi. Hastaların doğum şekli sırasıyla 64 (% 64,0)'ünde normal, 29 (% 29,0)'unda CS iken, 3 (% 3,0) hastada hem normal hem de CS öyküsüne rastlanıldı. Hastalardan 4 (% 4,0)'ünde ise doğum öyküsüne rastlanılmadı. Hastaların gravida ortalaması 2,57±1,2 (Medyan 3; 0-6); parite ortalamasının ise 2,27±1,1 (medyan 2; 0-6) olduğu tespit edildi. Hastaların tamamının HPV testi sonucunun pozitif olduğu tespit edildi. Smear pozitifliği hastaların 74 (% 74,0)'ünde saptandı. Smear pozitif olan 74 hastada en sık sırasıyla 46 (% 62,2)'sında ASCUS, 22 (% 29,8)'inde LSIL, 5 (% 6,8)'inde HGSIL, 1 (% 1,4)'inde ise ASCH pozitifliğine rastlanıldı. Hastaların SKÖ puan ortalamalarının 39,1±7,4 (medyan 40; 20-56); DKÖ puan ortalamalarının ise 43,5±16,4 (medyan 43,5; 3-72) olduğu tespit edildi. Likert ölçeği bulgularına göre hastalardan 4 (% 4)'üne çok kolaydı, 28 (% 28)'ine kolay sayılmaktaydı, 39 (%39)'una ne kolay ne zordu, 18 (%18)'ine zor sayılırdı, 11 (%11)'ine ise çok zor geldiği tespit edildi. Hastaların eğitim düzeyi, yaş, boy, kilo ve BMI(Vücut Kitle İndeksi) değerleri ile gruplar arasındaki farklılıklar istatistiksel açıdan anlamlı bulunmadı (p>0,05). Sözel Aydınlatılmış Onam ile bilgilendirilen hastalarda, video ile bilgilendirilen hastalara göre VAS ağrı skoru değerlerinin daha yüksek olduğu tespit edildi (p 0,05). Video ile bilgilendirilen grupta, sözel bilgilendirilen gruba göre Likert ölçeğinin çok kolay ve kolay sayılma oranlarının daha yüksek olduğu tespit edildi (p=0,012). Çalışmada yer alan tüm hasta grubu (n=100) ve sözel bilgilendirilen (n=50) grupta yer alanların SKÖ puan ortalaması ile DKÖ puan ortalaması arasında anlamlı bir ilişkiye rastlanılmadı (p>0,05). Video ile bilgilendirilen grupta yer alan hastalarda ise SKÖ puan ortalaması ile DKÖ puan ortalaması arasında pozitif (doğrusal) yönlü orta düzey bir ilişkiye rastlanıldı (r=0,315; p=0,028). DKÖ puanını etkileyen faktörler yapılan çoklu lineer regresyon analizinde hastaların sözel video anlatımının 28,5 birim (β=28,476) arttırdığı; SKÖ puanının ise 0,30 birim (β=0,298) arttırdığı istatistiksel açıdan anlamlı olduğu saptandı (sırasıyla p<0,001; p=0,002). SKÖ puanını etkileyen faktörler yapılan çoklu lineer regresyon analizinde hastaların video anlatımının -11,1 birim (β=-11,073) azalttığı; DKÖ puanının ise 0,32 birim (β=0,323) arttırması istatistiksel açıdan anlamlı idi (sırasıyla p=0,001; p=0,002). SONUÇ: Kolposkopi öncesi video tabanlı bilgilendirme yapılan grupta hastaların ağrı ve kaygı düzeyleri yalnız sözel aydınlatılmış onam ile bilgilendirme yapılan grupla kıyaslandığında istatistiksel olarak anlamlı derecede düşük tespit edildi. Likert ölçeği ise Video tabanlı grupta daha yüksekti. Fakat daha detaylı sonuçların ortaya konması için çok merkezli ve geniş katılımlı çalışmalara ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: Kolposkopi, Anksiyete, Ağrı, VAS, STAI.