Yükselmiş kan basıncı tespit edilen kişilerde beslenme ve hipertansiyon hakkında bilgi düzeylerinin kardiyovasküler risk ile ilişkisinin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BİRTEN ÖZGE DOKUMACI
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, yükselmiş kan basıncı (KB) saptanan bireylerde beslenme bilgi düzeyi ile hipertansiyondan (HT) korunmaya yönelik bilgi ve tutumların, 10 yıllık kardiyovasküler hastalık (KVH) riski ile ilişkisinin incelenmesi amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma; tanımlayıcı ve ilişki arayıcı nitelikte olup, Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 15.04.2025–01.08.2025 tarihleri arasında başvuran ve çalışmaya dahil etme kriterlerini karşılayan gönüllüler ile gerçekleştirildi. Verileri elde etmede tarafımızca hazırlanan bir Tanıtıcı Bilgi Formu'nun yanısıra Beslenme Bilgi Ölçeği (BBÖ) ve Hipertansiyondan Korunma Tutumları Ölçeği (HKTÖ) kullanıldı. Katılımcıların 10 yıllık KVH riski Systematic Coronary Risk Estimation 2 (SCORE2) kullanılarak hesaplandı. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 90 katılımcının yaş ortalaması 49,19±7,63 yıl olup (min:40-max:69), %53,3'ü (n=48) kadın idi. SCORE2'ye göre katılımcıların %46,7'si (n=42) düşük–orta, %43,3'ü (n=39) yüksek ve %10,0'ı (n=9) çok yüksek KVH risk grubunda idi. HKTÖ toplam puanı ortalama 116,30±10,59 (min:90-max:130) iken, BBÖ toplam puanı 93,96±10,65 (min:66-max:120) idi. Beslenme bilgi düzeyi katılımcıların %40,0'ının (n=36) yüksek ve %24,4'ünün (n=22) çok yüksek düzeydeydi. BBÖ toplam puanı ile HKTÖ toplam puanı arasında pozitif yönlü korelasyon saptandı (r:0,267; p:0,011). SCORE2 risk grupları arasında BBÖ puanları anlamlı farklılık gösterdi (p=0,019); düşük–orta risk grubunun puanları çok yüksek risk grubundan daha yüksekti (p=0,036). BBÖ toplam puanı ile sol kol KB ölçümleri arasında ters yönlü korelasyon saptandı (sistolik için r:-0,209; p:0,048; diyastolik için r:-0,265; p:0,012). Erkeklerde, çalışmayanlarda, aktif sigara içenlerde ve alkol kullananlarda yüksek/çok yüksek SCORE2'ye göre yüksek risk grubunda olma oranları anlamlı olarak daha yüksekti (tümü için p<0,05). Sonuç: Bu çalışmada, yükselmiş KB evresindeki bireylerde beslenme bilgi düzeyinin artmasının, HT'den korunmaya yönelik daha olumlu tutumlarla ilişkili olduğu ve daha düşük kardiyovasküler risk profili ile seyredebileceği gösterilmiştir. Çok yüksek kardiyovasküler risk grubunda beslenme bilgi düzeyinin belirgin biçimde düşük bulunması, bu grupta yapılandırılmış beslenme ve yaşam tarzı eğitimlerinin birinci basamakta önceliklendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, yükselmiş KB saptanan bireylerde SCORE2 ile kardiyovasküler risk değerlendirmesinin yapılmasının, beslenme bilgi ve tutumlarının birlikte ele alınmasının ve erken dönemde hedefe yönelik yaşam tarzı müdahalelerinin planlanmasının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Beslenme bilgi düzeyi, Hipertansiyon, Kardiyovasküler risk, SCORE2, Yükselmiş Kan Basıncı