Multisistem inflamatuar sendromlu çocuklarda kardiyovasküler hastalıkriskinin Non-Dipper kan basınç paterni ve arteriyel sertlik parametreleri iledeğerlendirilmesi

GİZEM BURCU CANKURT

Multisistem inflamatuar sendromlu çocuklarda kardiyovasküler hastalıkriskinin Non-Dipper kan basınç paterni ve arteriyel sertlik parametreleri iledeğerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GİZEM BURCU CANKURT

Danışman: Ayşe Esin KİBAR GÜL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Giriş: Çocuklarda multisistem inflamatuvar sendrom (MIS-C) çoklu organ tutulumu ile karakterize hiperinflamatuvar bir hastalık olup akut dönemde kardiyovasküler tutulum sık görülürken, nedenleri ve uzun vadeli sekelleri araştırılmaya devam edilmektedir. Artmış arteriyel sertlik non-Dipper kan basıncı paterni gelişimine katkıda bulunurken kardiyovasküler mortaliteyle de ilişkilidir. Bu çalışmada 24 saatlik ayaktan kan basıncı monitarizasyon (AKBM) analizine göre dipper ve non- dipper kan basıncı patern (KBP) saptanan MIS-C olgularında aortun elastikiyet ve aterojenite parametreleri karşılaştırılırken kardiyovasküler hastalık (KVH) riskinin ortaya koyulması amaçlandı. Gereç ve yöntem : Çalışmamız tek merkezli ve retrospektif olarak yürütüldü. 24 saatlik AKBM ve ekokardiyografi yapılan yaş ortalaması 11±3.2 yıl (6-17 yaş, 22E/19K) MIS-C tanısı ile çocuk kardiyoloji polikliğinde düzenli takibi olan, yüksek tansiyon ve/veya hipertansif değerleri olan 41 çocuk ve adolesan hasta dahil edildi. Hastalar tansiyon holter profillerine göre iki gruba ayrıldı. Gece yeterli kan basınç düşüşünün (sistolik %10 kan basıncı düşüşü dipper KBP olarak tanımlandı. İki grubun sol ventrikül kitle indeksi (SVK g/m2), göreceli duvar kalınlığı (GDK) ile aterojenite göstergeleri [plazma aterojenite indeksi (PAİ:log TG/HDL-K), total kolestrol/HDL oranı, non-HDL) ve aortik elastisite parametreleri (aortik gerilme ve zorlanma, aort sertlik indeksi) p istatiksel yöntemler ile karşılaştırıldı. Bulgular: Ortalama takip süresi 28.6±7.5 ay (12-42 ay) olan 41 MIS-C'li hastasından 17'sinde (% 41.5 ) hafif , 7'sinde (%17.1) orta ve 17'sinde (41.5) ağır şiddette klinik tablo ile mevcuttu.14 hastada (%34.1 ) azalmış sol ventrikül (SV) sistolik fonksiyon (EF 90-95 p ile yükseklik gösterdi. 24 saatlik AKBM'unda hastaların kan basıncı düzeylerine bakıldığında: genel ortalama SKB; dipper grubunda 106.1 ± 7.4 mm Hg , non-dipper grubunda 112.7 ± 8 mm Hg idi (p:0,010). Genel ortalama DKB dipper grubunda 61.9 ±4.6 mm Hg, non-dipper grubunda 64.6 ±4.6 mm Hg kaydedildi (p:0,049). Gündüz ortalama SKB ; dipper grubunda 107.5 ± 7.3 mm Hg , non-dipper KBP grubunda 115.1 ± 9.2 mm Hg (p=0.006) saptandı. Gündüz ortalama DKB ; dipper KBP grupta 63 ± 5.3 mm Hg, non-dipper KBP grubunda 68.1 ± 5.3 mm Hg (p=0.004 ) saptandı. Bu tansiyon değerlerinden non- dipper grubunda ortalama genel, gündüz sistolik ve diyastolik kan basıncı ölçümü anlamlı derecede yüksekti. 41 hastanın 23'ü (%56.1) non-Dipper ve 18'i (%43.9) dipper olarak iki grupta değerlendirilirken, non-dipper grubunda aortik strain ve distansibilite anlamlı derecede daha düşük, aort sertlik indeksi anlamlı derecede daha yüksek saptanırken, bu yükseklik non-dipper KBP ile anlamlı pozitif korelasyon gösterdi ( (r=0.831 p<0.001). Non-dipper grupta total kolesterol, non- HDL ve LDL düzeyleri dipper gruba göre anlamlı yüksekti. MIS-C'li olgularda gündüz ortalama SKB, başvuru zirve kreatinin ve SVK ile pozitif ilişkili bulundu (r sırasıyla:0.342 & 0.491, p<0.05). Non-dipper grubunda izlemde SVK'nin aortik zorlanma/esneyebilme ile negatif ilişkili (r= -0.443 p:0.034), PAİ ile pozitif ilişkili olduğu (r=0.506 p: 0.019) kaydedildi. Sonuç: Bu çalışma, non-dipper MIS-C'li olgularda aortun elastikiyet özelliklerinin bozulduğunu ve aortik strainin gece kan basıncındaki yetersiz azalmayı öngörmede yararlı bir belirteç olduğunu gösterdi. MIS-C'li olguların izleminde; 24 saatlik AKBM'u non-dipper KBP olguların belirlenmesinde, ekokardiyografide hesaplanan aort sertlik parametreleri ise (aortik gerilme ve zorlanma, aort sertlik indeksi) subklinik ateroskleroz ve KVH riskini erken tahmin etmede, olası komplikasyonların önlenebilmesinde kullanılabilir. Anahtar kelimeler: multisistem inflamatuvar sendrom, tansiyon holter, non-dipper, dipper kan basıncı, aortik elastisite, aterojenite