Gebelikte fetal akciğer maturasyonu amacıyla uygulanan betametazon'un ilk 24 saatteki etkinliği

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: BURAK ÇAKMAK

Danışman: Alev AYDIN

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışmada, preterm doğum riski taşıyan gebeliklerde yaygın olarak kullanılan antenatal kortikosteroidlerden (AKS) betametazonun uygulamadan sonraki ilk 24 saat içerisindeki etkinliğini değerlendirmek amaçlanmıştır. Özellikle surfaktan protein A1 düzeyleri ile histopatolojik bulgulara odaklanılarak, ilacın kısa sürede fetal akciğer matürasyonu üzerindeki etkisi araştırılmıştır.r. Gereç ve Yöntem: Çalışma, gebeliğin geç dönemini temsil eden hayvan modelinde gerçekleştirilmiştir. Denekler rastgele olarak üç ana gruba ayrılmıştır: tek doz betametazon (TD), çift doz betametazon (ÇD) ve kontrol grubu. Her ana grup, uygulamadan sonra 6., 12. ve 24. saatlerde değerlendirilecek şekilde alt gruplara ayrılmıştır. Amniyon sıvısından elde edilen surfaktan protein A1 düzeyleri ELISA yöntemiyle ölçülmüş; akciğer doku örnekleri ise histopatolojik ve immünohistokimyasal olarak incelenmiştir. Nicel veriler ortalama, standart sapma ve medyan değerler ile tanımlanmış, grup karşılaştırmaları bağımsız örneklem t-testi ile yapılmıştır. Bulgular: Surfaktan protein A1 düzeyleri açısından, uygulamadan sonraki ilk 24 saat içinde ne TD ne de ÇD grubu kontrol grubuna göre anlamlı fark göstermemiştir (p>0.05). TD grubunun 6. saatte ortalama düzeyinin diğer gruplara kıyasla daha yüksek olmasına rağmen, bu fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır (p=0.567). Ayrıca, TD ve ÇD grupları kendi aralarında da anlamlı fark göstermemiştir. Histopatolojik olarak ise tüm gruplarda benzer immatür alveoler morfoloji izlenmiş, surfaktan pozitif hücre dağılımı ve alveoler gelişim açısından gruplar arasında belirgin bir fark tespit edilmemiştir. Sonuç: Betametazonun uygulamayı takip eden ilk 24 saat içerisinde fetal akciğer matürasyonuna anlamlı düzeyde katkı sağlamadığı belirlenmiştir. Bu sonuç, özellikle doğumun ilk 24 saat içinde gerçekleşeceği öngörülen olgularda antenatal kortikosteroid uygulamasının klinik etkinliğinin sınırlı olabileceğini göstermektedir. Doz farklılıklarının da bu kısa zaman aralığında etkinlik üzerinde belirgin bir avantaj sağlamadığı görülmektedir. Bulgular, AKS uygulamasının zamanlamasının kritik önemde olduğunu ve tedavi kararının bireyselleştirilmiş risk-fayda analiziyle verilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.