Kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde dispne şiddeti ve bakım bağımlılığını etkileyen faktörler
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, İÇ HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA BAŞKAN
Danışman: Emine ÖZER KÜÇÜK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışma, kronik obstrüktif akciğer hastalığı olan bireylerde dispne şiddeti ve bakım bağımlılığını etkileyen faktörlerin incelenmesi amacıyla gerçekleştirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı tipteki bu araştırma, Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Göğüs Hastalıkları polikliniğinde Mayıs-Kasım 2024 tarihleri arasında yürütülmüştür. Örneklem büyüklüğü, istatistiksel güç analizi kullanılarak %95 güven aralığında (α=0.05) ve %5 hata payı ile hesaplanmış olup, araştırmaya toplam 143 hasta dahil edilmiştir. Veri toplama araçları olarak Hasta Tanıtıcı Bilgi Formu, KOAH Değerlendirme Testi, Bakım Bağımlılığı Ölçeği ve Dispne-12 Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel analizde, değişkenlerin dağılım özelliklerini incelemek ve normallik varsayımlarını test etmek amacıyla tanımlayıcı istatistikler kullanılmıştır. İkili grup karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem t testi, çoklu grup karşılaştırmalarında Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Dispne şiddeti ve bağımlılık puanlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesinde çoklu doğrusal regresyon analizi kullanılmış olup, istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan hastaların yaş ortalaması 65,70±12,98 yıl olup, çoğunluğunu kadın (%55,2), evli (%69,9) ve ilköğretim mezunu (%46,9) bireyler oluşturmaktadır. Katılımcıların %39,8'i Evre 4 KOAH tanısına sahip olup, ortalama tanı süresi 11,30±9,90 yıldır. Hastaların orta-yüksek düzeyde dispne şiddeti (23,66±9,01) deneyimlediği, fiziksel dispne semptomlarının (14,04±5,35) duygusal semptomlara (9,64±3,95) kıyasla daha belirgin olduğu saptanmıştır. KOAH semptomlarının orta-şiddetli düzeyde seyrettiği (25,15±10,05) ve hastaların bakım bağımlılığı açısından yüksek düzeyde fonksiyonel bağımsızlığa (72,52±16,09) sahip oldukları belirlenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, KOAH semptomları ile dispne şiddeti arasında pozitif yönde güçlü (r=0,795, p<0,001), bakım bağımlılığı puanı ile negatif yönde orta düzeyde (r=-0,516, p<0,001) korelasyon tespit edilmiştir. Çoklu değişken analizinde, yaş, eğitim durumu, tanı süresi ve hastaneye yatış öyküsünün bakım bağımlılığı puanındaki varyansın %52,9'unu açıkladığı belirlenmiştir. Sonuç: Bu araştırma, KOAH'lı hastalarda dispne şiddeti ve bakım bağımlılığı arasındaki ilişkiyi ve bunları etkileyen faktörleri ortaya koymuştur. KOAH'lı hastalarda dispne şiddeti ve KOAH semptomları arasında güçlü pozitif, bakım bağımlılığı ile orta düzeyde negatif ilişki saptanmıştır. Yaş, eğitim durumu, tanı süresi ve hastaneye yatış öyküsü, bakım bağımlılığındaki değişimin %52,9'unu açıklamıştır. Bu bulgular, KOAH'lı hastaların bakım planlamasında sosyodemografik ve klinik özelliklerin belirleyici rolünü ortaya koymaktadır. Öneriler: KOAH'lı hastaların bakım gereksinimlerinin belirlenmesinde özellikle ileri yaş grubundaki (80-95 yaş), bekar ve evde cihaz kullanan hastaların dispne şiddeti ve bakım bağımlılığı düzeylerinin daha sık aralıklarla değerlendirilmesi önerilmektedir. KOAH tanı süresi 10 yıl ve üzerinde olan, kronik hastalığı bulunan ve KOAH nedeniyle hastane yatış öyküsü olan hastaların bakım gereksinimlerinin bireyselleştirilmiş hemşirelik girişimleri ile desteklenmesi önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: KOAH, dispne şiddeti, bakım bağımlılığı, hemşirelik