Akut pankreatit sonrası WON ya da psödokist gelişen hastaların klinik sonlanımları
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MUSTAFA ÖZDEMİR
Danışman: Osman İNAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamıza Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Acil servisine başvuran, İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji bölümüne danışılan akut pankreatit tanılı olup, Şubat 2019 – Mayıs 2023 tarihleri arasında başvuran hastalar dahil edilmiştir. Çalışmamızda akut pankreatit sonrası WON ya da psödokist gelişen 150 hastanın 12 aylık takip süreci sonrasındaki klinik sonlanımları arasında komplikasyon gelişme zamanları, işlem ihtiyacı olup olmadığı, işlem endikasyonu olan hastaların hangi işleme alındıkları, yoğun bakım yatışının olup olmadığı, yatış süreleri ve mortalite üzerine etkileri incelenmiştir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif olarak planlanmıştır. Çalışmamıza Şubat 2019 – Mayıs 2023 tarihleri arasında akut pankreatit tanılı olup Ankara Bilkent Şehir Hastanesi Acil Servisine başvuran, İç Hastalıkları ve Gastroenteroloji bölümüne danışılan ve sonrasında WON ya da psödokist gelişmiş 150 hasta dahil edilmiştir. 18 yaş altında olan, pankreatit sonrası WON ya da psödokist gelişmemiş hastalar çalışmaya dahil edilmemiştir. Dahil edilen 150 hastanın 12 aylık takip sürecinde birincil olarak işlem endikasyonu gelişip gelişmediğine bakılmış olup sonrasında ön planda mortalite, yatış ve hangi işlem ihtiyacı olduğuna bakılmıştır. Hastaların laboratuvar parametreleri ve radyolojik görüntülerinde CT-SI hesaplanarak kaydedilmiştir. Veriler SPSS versiyon 27.0 programı ile değerlendirildi. Yapılan istatistiksel analizlerde p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 150 WON ya da psödokisti bulunan hastanın 62 (%41,3)'sinde 12 aylık sürede işlem endikasyonu gelişmiştir. 7 (%4,7) hastaya bası ve enfeksiyon nedeniyle, 27 (%18,0) hastaya sadece enfeksiyon nedeniyle, 28 (%18,7) hastaya ise bası nedeniyle işlem uygulanmıştır. Çalışmaya dahil edilen hastaların yaş ortalaması 53,7±15,3 olarak hesaplanmış olup işlem endikasyonu olan ve olmayan grupların yaşları arasında anlamlı farklılık görülmemiştir. İşlem endikasyonu gelişen ve gelişmeyen grupların mortalite oranları ve yatış süreleri arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). İşlem endikasyonu bulunanların 39 (%62,9)'u WON, 23 (%37,1)'ü psödokist tanılı olup gruplar arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,025). İşlem endikasyonu ilişkili faktörlerin tek değişkenli ve çok değişkenli (forward LR) regresyon analizleri sonrasında nekroz yüzdesi ihtimal oranı 1,381 (%95 GA 1,107-1,722), LDH ihtimal oranı 1,001 (%95 GA 1,000-1,002) ve potasyum ihtimal oranı 2,041 (%95 GA 1,245 - 3,347) olarak bulunmuş olup işlem endikasyonu gelişimi açısından bağımsız prediktörler olarak değerlendirilmişlerdir. Çalışmaya dahil edilen 150 WON ya da psödokisti bulunan hastanın 34 (%22,7)'sinde 12 aylık süreçte WON enfeksiyonu gelişmiştir. WON enfeksiyonu gelişenler ve gelişmeyenlerin laboratuvar parametreleri kıyaslandığında beyaz küre, hematokrit, CRP en yüksek değer, nötrofil, kreatinin, ALT, AST, GGT, LDH, potasyum, prokalsitonin ve d-dimer değerleri arasında anlamlı farklılık saptanmıştır (p<0,05). WON enfeksiyonu gelişen ve gelişmeyen grupların mortalite oranları ve yatış süreleri arasında arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p<0,05). Çalışmaya dahil edilen 150 WON ya da psödokisti bulunan hastanın 35 (%22,3)'inde 12 aylık süreçte bası bulgusu gelişmiştir. Bası bulgusu olan ve olmayanların CCI skorları arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,010). Uzak organ hasarı ile seyreden DM tanısı, alkol kullanımı ve KAH tanısı gruplar arasında anlamlı farklılık göstermektedir (p<0,05). Bası bulgusu bulunanların 26 (%74,3)'sı WON, 9 (%25,3)'u psödokist tanılı olup gruplar arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,003). Bası bulgusu olanlar ve bası bulgusu olmayanların yatış süreleri arasında anlamlı farklılık görülmüştür (p=0,002). Sonuç: Çalışmamıza WON ya da psödokistli 150 hasta dahil edilmiştir. Bu hastaların 12 aylık takip süreci sonunda 62'sinde işlem endikasyonu doğmuştur. Hastalardan 28'sine bası, 27'sine enfeksiyon, 7'sine ise hem enfeksiyon hem de bası nedeniyle işlem yapılmıştır. Yapılan işlemlerden ilk basamak tedavi olarak %29,3 oran ile endoskopik tedavi yer almaktadır. Sonrasında ise %24 ile girişimsel işlemler takip etmektedir. %12'lik kısım ise hem endoskopik hem de girişimsel işlem kısmını oluşturmaktadır. Çalışmamıza dahil edilen hastalardan hiçbirinin cerrahi işlem ihtiyacı olmamıştır. Bu oranlar incelendiğinde güncel kılavuzlara benzer bir tedavi izlemi olduğu sonucu çıkmaktadır. Tedavi basamağı olarak ilk etapta endoskopik işlemler sonrasında girişimsel işlemler en son çare ve nadir olarak da cerrahi basamak oluşturmaktadır. Çalışmamızda ön planda nekroz yüzdesi, LDH ve potasyum için yapılan regresyon analizlerinde işlem endikasyonu açısından istatistiksel olarak anlamlı bulundu. Anahtar kelimeler: Akut pankreatit, WON, psödokist