Yara tedavisinde kullanılmak üzere topikal taşıyıcı sistemlerin geliştirilmesi ve İn Vitro - İn Vivo değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, FARMASÖTİK TEKNOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: GÖKÇE MUTLU SONAT

Danışman: Neslihan ÜSTÜNDAĞ OKUR

Özet:

Amaç: Yara iyileşmesi için birçok tedavi mevcuttur ancak tedavilerin çıktıları çoğu zaman yeterli olmamaktadır. Bu tez çalışması vanilik asit yüklü in situ jel, mikroemülsiyon bazlı jel ve emulgel formülasyonlarının geliştirilmesi ile yara iyileşmesinin hızlandırılmasını amaçlamaktadır. Gereç ve Yöntem: Tez çalışmasında mikroemülsiyon bazlı jel, emulgel, in situ jel formülasyonları hazırlanmış ve pH, viskozite, sertlik, sıkıştırılabilirlik, biyoadezyon vb. parametrelerce karakterize edilmiştir. In vitro salım ve ex vivo permeasyon çalışmaları yapılmıştır. Sonrasında hücre kültürü çalışmaları, cilt tahrişi testi, in vivo deneyler ve histolojik çalışmalar gerçekleştirilmiştir. Bulgular: İdeal olarak belirlenen formülasyonların pH değerleri 4,15 ile 5,71 arasındadır. Viskozite değerleri 1546,66 ile 14113,33 cP arasındadır. Sertlik değerleri 0,486±0,006 g ile 77,280±2,960 g arasındadır. Adheziflik değerleri |-0,010±0,000| g.mm ile |-266,320±38,690| g.mm arasındadır. Koheziflik değerleri 0,775±0,108 ile 2,130± 0,020 arasındadır. Sıkıştırılabilirlik değerleri %0,460±0,020 ile %4,604±0,357 arasındadır. Yayılabilirlik analizinde, yayılabilirlik işi değeri 3,05 ile 132,18 g.sn arasındadır. Biyoadezyon çalışmasında, biyoadezif kuvvet değeri 0,54 N ile 1,18 N arasındadır. In vitro salım çalışmalarında vanilik asit, kontrollü bir salım profili sergilemiştir. MBG21-VA, IN70-3-VA ve EM4-VA diğer ideal formülasyonlara göre daha yüksek permeasyon verimliliği sergilemiştir. İdeal formülasyonlar nitrik oksit salımı ve prostaglandin E2 seviyelerini azaltmış, interlökin-6'yı baskılamış, tahriş edici veya toksik etkileri olmamıştır. Bu formülasyonlar, hayvan deneylerinde yara alanındaki belirgin küçülmeler ve histolojik bulgular etkili bir iyileşme sağlandığını kanıtlamıştır. Sonuç: Geliştirilen formülasyonlar yara iyileşmesinin hızlanması açısından önemli bir etkinlik göstermiştir. Anahtar Kelimeler: In situ Jel, Mikroemülsiyon Bazlı Jel, Emulgel, Vanilik Asit, Yara İyileşmesi