Akagi çizgisinin patellofemoral dizilim bozukluğu olan hastalarda tibial komponent rotasyonunu belirlemede güvenilirliği
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: MEHMET BARIŞ ERTAN
Danışman: Özkan KÖSE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Total Diz Artroplastisinde tibial komponentin doğru rotasyonda yerleştirilmesinde Akagi çizgisi yaygın olarak kullanılan bir kılavuzdur. Akagi çizgisi arka çapraz bağın (AÇB) yapışma yerinin ortası ile tüberositas tibia mediali arasında çizilen hayali çizgidir. Tibial komponent bu çizgiye paralel şekilde yerleştirildiğinde tibial komponent rotasyonunun optimal olacağı varsayılmaktadır. Ancak tüberositas tibia pozisyonu patellofemoral dizilim sorunu olan hastaların birçoğunda laterale yer değiştirmektedir. Bu nedenle, bu hasta grubunda Akagi çizgisinin kullanılması tibial komponentin dış rotasyonda yerleştirilmesi ile sonuçlanabilir. Çalışmamızda patellofemoral dizilim bozukluğu olan hastalarda, intraoperatif olarak kullanılan Akagi çizgisinin güvenilir bir kılavuz olup olmadığının incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız retrospektif vaka kontrol tipi bir çalışmadır. Vaka grubu hastalar patellofemoral dizilim sorunu olan, patellofemoral instabilite, patella çıkığı tanılarıyla kliniğimize başvuran veya bu nedenle ameliyat edilmiş hastalar arasından seçildi. Kontrol grubuna ise acil servis veya polikliniğimize herhangi bir nedenle başvurmuş ve diz bilgisayarlı tomografisi (BT) çekilmiş hastalar arasından seçildi. Çalışmamız için 86 hastalık vaka grubu, 129 hastalık kontrol grubu belirlendi. Araştırmamızda BT kesitleri üzerinde TT-TG, TT-PCL, proksimal tibianın maksimum mediallateral(PTMM)mesafeleri ve diz rotasyonu ölçüldü. TT-TG ve TT-PCL mesafeleri normalize edildi. Ayrıca MPR üzerinden alınan görüntülerle sTEA, Akagi çizgisi ve vaka grubunda patellar tendonun tüberositas tibiaya yapışma yerini 1 cm mediali ile AÇB'ın yapışma yerinin orta noktası arasındaki çizgiler çizildi ardından iki görüntü birleştirilerek oluşan çizgiler arasındaki açılar ölçüldü. Bu ölçümler bir ortopedi ve travmatoloji uzman doktoru ve bir ortopedi ve travmatoloji asistan doktor olmak üzere iki farklı gözlemci tarafından iki farklı zamanda (1 ay ara ile) ölçüldü. Gözlemci içi ve gözlemciler arası güveninirlik ölçümleri yapılarak bulgular kısmında tablolar eşliğinde gösterildi. Çalışmamızda tanımlayıcı istatistikler ortalama±standart sapma değerleri ile sunuldu. Kategorik değişkenler ile vaka-kontrol grubu arasındaki ilişkilerin yapılan analizinde Pearson ki-kare testi kullanıldı. Normallik varsayımının analizinde gruptaki örneklem sayısı 50'den büyük olduğu için Kolmogorov-Smirnov testi kullanıldı. Verilerin yapılan analizleri sonucunda TT-TG, nTT-TG, TT-PCL, nTT-PCL değerlerinin normal dağılıma uyduğu geri kalan verilerin normal dağılıma uymadığı saptanmış olup bu nedenle iki grup arasındaki verilerin farklarının analizinde normal dağılıma uymayan veriler için Mann-Whitney U testi, normal dağılıma uyan veriler için student T test kullanıldı. TT-TG, nTT-TG, TT-PCL, nTT-PCL, Diz rotasyonu ve sTEA ile Akagi çizgisi arasındaki açının ölçümleri için korelasyon analizi yapıldı ve aralarındaki ilişki değerlendirildi. İlişkinin analizinde Pearson korelasyon testi uygulandı. Gözlemci içi ve Gözlemciler arası güvenilirlik analizinde sınıf-içi korelasyon katsayıları-ICC(%95 güvenilirlik aralığında) ile gösterildi. Elde edilmiş olan veriler değerlendirilirken, istatistiksel analizler SPSS 26 paket program ile yapılarak p değeri 0,05'den küçük olduğu durumlarda istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Bulgular: Tüm hastaların yaş ortalaması 42,5±19,2, vaka grubunun yaş ortalaması 35,7±17,9, kontrol grubunun yaş ortalaması ise 41,1±18,8 olarak bulundu (p<0,001). Vaka grubunda 47(%54,7) kadın,39(%45,3) erkek bulunmaktadır. Kontrol grubunda ise 56(%43,4) kadın, 73(%56,6) erkek bulundu(p=0,106) .Tüm ölçümler için gözlemciler-içi uyum mükemmel olarak bulundu (ICC range, 0.932-0.998). Vaka grubunda TT-TG, nTT-TG, TT-PCL, nTT-PCL, Diz rotasyonu, sTEA- Akagi çizgisi arasındaki açı değerlerinin ve kontrol grubuna göre istatiksel olarak farklı ve yüksek olduğu saptandı(p<0,001). Akagi çizgisi kullanıldığında vaka grubunda tibial komponentin rotasyonu 9(%10,5) hastada normal sınırlarda, 77(%89,5) hastada patolojik dış rotasyonda olduğu saptandı. İç rotasyonda ise hasta görülmedi. Kontrol grubunda ise 124(%96,1) hasta normal sınırlarda saptandı. İç rotasyonda patolojik değerde 5(%3,9) hasta saptandı. Dış rotasyonda ise hasta görülmedi. İstatistiksel olarak vaka ve kontrol grubu arasında anlamlı fark bulundu (p<0,001). Vaka grubunda ki bu farktan dolayı Akagi çizgisine alternatif olarak pcl orta noktasından patellar tendonun tüberositas tibiaya yapışma yerinin 1 cm medialine olacak şekilde yeni bir çizgi çizildi ve ölçümler yapıldı. Bunun sonucunda 80 (%93) hasta normal sınırlarda,2 (%2,3) hasta iç rotasyonda,4 (%4,7) hasta dış rotasyonda saptandı. Vaka grubunda Akagi çizgisi ile 1 cm medialden çizilen çizgi arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,001). 1 cm medial kullanıldığında Akagi çizgisine göre 11,9±1,9 derecelik bir iç rotasyon sağladı. Vaka grubunda 1 cm medialin kullanılmasının daha iyi sonuçlar verdiği görüldü. Sonuç: Çalışmamızda tibial komponent rotasyonu için yaygın olarak kullanılan Akagi çizgisi kullanıldı. Çalışmamızın sonucunda tibial komponentin vaka grubunda %89,5 hastada, kontrol grubunda ise %3,9 hastada dış rotasyonda yerleştirilmesine neden oldu. Vaka ile kontrol grubu arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu(p<0,001). Akagi çizgisi patellofemoral dizilim bozukluğu olan hastalarda tek başına tibial komponent rotasyonunu belirlemede hatalara neden olabilmektedir bu nedenle cerrahların birden fazla yöntemle tibial komponent rotasyonunu test etmesi daha uygun olabilir. Anahtar Kelimeler: Total Diz Artroplastisi, Akagi Çizgisi, Tuberositas Tibia Lateralizasyonu, Tibial Komponent Rotasyonu