Acil servise nefes darlığı ile başvurup mekanik ventilasyon uygulanan hastalarda laktat/albümin oranı ve alveolar-arteryel oksijen gradientinin prognoz üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, BURSA YÜKSEK İHTİSAS SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: CEMAL İLKER CANDER
Danışman: Halil KAYA
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Acil servise akut solunum yetmezliği ile başvurup mekanik ventilasyon desteği alan hastalarda erken risk sınıflaması hayati öneme sahiptir. Bu çalışmanın amacı; söz konusu spesifik hasta grubunda başvuru ve 2. saat Laktat/Albümin Oranı (LAO), alveolo-arteriyel oksijen gradiyenti (P(A-a)O2) qSOFA ve APACHE II skorlarının yoğun bakım ünitesi (YBÜ) yatışı, hastane içi mortalite ve 30 günlük mortaliteyi öngörmedeki tanısal performanslarını prospektif olarak karşılaştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, acil servise nefes darlığı ile başvuran ve mekanik ventilatör (invaziv veya non-invaziv) ihtiyacı duyan 200 kritik hasta prospektif olarak dahil edildi. Hastaların yaş ortalaması 71,28±11,4 yıl olup, %63'ünü erkek hastalar oluşturdu. Hastaların demografik verileri, komorbiditeleri, başvuru anı ve 2. saat laboratuvar parametrelerinden hesaplanan LAO ile kan gazı değerlerinden elde edilen P(A-a)O2, qSOFA ve standart APACHE II skorları kayıt altına alındı. Parametrelerin YBÜ yatışı, hastane içi ve 30 günlük mortaliteyi öngörme güçleri Alıcı İşletim Karakteristiği (ROC) analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda genel hastane içi mortalite oranı %28,5 olarak saptanmıştır. ROC analizlerine göre, hastane içi ve 30 günlük mortalite öngörüsünde P(A-a)O2 gradiyenti en yüksek ayırt edici performansa (Eğri Altında Kalan Alan - AUC) sahip parametre olarak öne çıkmıştır. Doku hipoksisi ve inflamasyonun dinamik bir yansıması olan 2. saat LAO değeri, akut fizyolojik bozulmayı tespit etmede genel bir yoğun bakım skoru olan standart APACHE II'yi geride bırakmıştır. qSOFA skoru ise mortaliteyi öngörmede sahip olduğu yüksek özgüllük (%85,3) ile dikkat çekmiştir. İnvaziv mekanik ventilasyon uygulanan hastaların başvuru ve 2. saat LAO, standart APACHE II ve qSOFA skorları non-invaziv gruba göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek bulunmuştur (p<0,001). Sonuç: Akut solunum yetmezliği olan spesifik mekanik ventilasyon kohortunda, hastalığın patofizyolojik temeline odaklanan P(A-a)O2 ve 2. saat dinamik LAO düzeyi, prognozu ve mortaliteyi öngörmede standart APACHE II gibi genel skorlama sistemlerinden daha üstün bir tanısal performansa sahiptir. Bu hedefe yönelik parametrelerin, acil serviste erken risk sınıflaması ve triyaj kararlarında kullanılması klinik yönetim açısından büyük fayda sağlayacaktır. Anahtar Kelimeler: Akut solunum yetmezliği, Mekanik ventilasyon, Alveolo-arteriyel oksijen gradiyenti, Laktat/Albümin Oranı, APACHE II, Mortalite