Üst trapezdeki dirençli miyofasyal tetik noktaya bağlı kronik boyun ağrılı hastalarda, %10 dekstroz ile lidokain-serum fizyolojik karışımıyla yapılan interfasyal hidrodiseksiyon etkinliğinin karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERVER FİDELYA EKMEKÇİ
Danışman: Cevriye MÜLKOĞLU
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, konservatif tedavilere yanıt vermeyen üst trapezdeki dirençli miyofasyal ağrı sendromuna (MAS) bağlı kronik boyun ağrılı hastalarda %10 dekstroz veya lidokain-serum fizyolojik karışımı ile yapılan interfasyal hidrodiseksiyonun ağrı ve boyun fonksiyonları ile günlük yaşam kalitesine etkisi ve bu iki solüsyonun birbirine üstünlüğünün olup olmadığının araştırılmasıdır. Materyal- Metod: Bu prospektif karşılaştırılmalı çalışma, kronik boyun ağrısı şikayetiyle polikliniğimize başvuran toplam 193 hastanın değerlendirilmesiyle başlatıldı. Dahil edilme kriterlerini karşılayan 119 hasta çalışmaya alındı ve takip sürecini tamamlayan 96 hasta üzerinden istatistiksel analizler gerçekleştirildi. Hastalar kendi tercihleri doğrultusunda iki tedavi grubuna ayrıldı. Birinci grupta %10 dekstroz ile interfasyal hidrodiseksiyon uygulanan hastalar yer aldı. İkinci gruptaki hastalara ise lidokain-serum fizyolojik karışımı ile interfasyal hidrodiseksiyon uygulaması yapıldı. Tüm katılımcılara, tedavi etkinliğini desteklemek amacıyla ev ortamında uygulayabilecekleri kendi kendine masaj ve servikal eklem hareket açıklığı ve germe egzersizleri öğretildi. Enjeksiyonlar, ultrason eşliğinde trapez; levator skapula ve supraspinatus kasları arasındaki interfasyal alana yapıldı. Değerlendirme süreci, tedavi öncesinde bazal ölçümler alınarak başlatıldı. Tedavi sonrası 10. dakikada vizüel analog skala (VAS) ve servikal eklem hareket açıklığı (EHA) ölçümleri yapıldı. Enjeksiyondan hemen önce ve sonrasında 1. ve 3. ay takiplerinde ise VAS ve servikal EHA'nın yanı sıra Boyun Özürlülük İndeksi (BÖİ) ve Kısa Form-12 (SF-12) yaşam kalitesi anketi ile değerlendirme gerçekleştirildi. Elde edilen tüm veriler, tedavi öncesi ve tedavi sonrası ölçümler karşılaştırılarak istatistiksel olarak analiz edildi. Çalışmaya dahil edilen 96 hastanın yarısına (%50, n=48) %10 dekstroz ile interfasyal hidrodiseksiyon, diğer yarısına ise (%50, n=48) lidokain-serum fizyolojik karışımı ile interfasyal hidrodiseksiyon uygulandı. Katılımcıların %16,67'si (n=16) erkek, %83,33'ü (n=80) kadın olup, ortalama yaş 44,23±12,85 yıl idi. Tedavi 12 öncesinde yapılan değerlendirmelerde; VAS, servikal EHA, BÖİ ile SF-12'nin fiziksel bileşen özeti (SF-12 PCS) ve mental bileşen özeti (SF-12 MCS) skorları açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Bu sonuç, çalışmaya başlanmadan önce her iki grubun klinik ve fonksiyonel durumlarının karşılaştırılabilir düzeyde olduğunu ve elde edilen tedavi sonuçlarının başlangıç farklılıklarından bağımsız olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Tedavi sonrasında her iki grupta, 10. dakika, 1. ay ve 3. ay takiplerinde, tedavi öncesine kıyasla tüm parametrelerde anlamlı iyileşmeler elde edilmiştir (p<0,05). Gruplar arası karşılaştırmalarda ise belirli parametrelerde dekstroz grubunun üstünlüğü ortaya çıkmıştır. %10 dekstroz uygulanan hastalarda, lidokain-serum fizyolojik grubuna kıyasla 1-3. ay VAS iyileşmesi (p=0,031), sağ rotasyon hareket açıklığı 0-1. ay (p=0,037) ve 0-3. ay (p=0,026) iyileşmeleri ile sağ lateral fleksiyon 0-3. ay iyileşmesinde (p=0,042) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha fazla gelişme saptanmıştır. Sonuç: Hem %10 dekstroz hem de lidokain-serum fizyolojik karışımı ile yapılan interfasyal hidrodiseksiyon, dirençli MAS'a bağlı kronik boyun ağrısı olan hastalarda ağrıyı azaltmada, boyun fonksiyonlarını iyileştirmede ve yaşam kalitesini artırmada etkilidir. Ancak, %10 dekstroz özellikle ağrı azalması ve belirli servikal EHA artışlarında bazı parametrelerde üstünlük göstermiştir.