Mezial temporal skleroz olgularında korpus kallozumun ve beyin korteksinin antropometrik ölçümlerle değerlendirilmesı
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL PROF. DR. CEMİL TAŞÇIOĞLU ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HAMDULLAH ERK
Danışman: Hakan ÖNDER
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Mezial temporal sklerozlu olgularda, temporal lob dışında birçok anatomik bölgede etkilenmeler izlenmektedir. Bu çalışmada, Mezial Temporal Sklerozlu olgularda korpus kallozum (KK), beyin korteks kalınlıkları ve kortikal volümetrik ölçümler ile lezyonun lateralizasyonunun bu ölçümler üzerindeki etkisini araştırmayı amaçladık. Gereç-Yöntem: Çalışmamıza Ocak 2016 ile Haziran 2023 tarihleri arasında Prof. Dr. Cemil Taşçıoğlu Şehir Hastanesinde kraniyal Manyetik Rezonans Görüntüleme ve elektroensefalografik bulguları ile "mezial temporal skleroz/hippokampal skleroz" tanısı doğrulanan hastalar dahil edildi. Hasta grubu ile aynı yaş ve cinsiyette baş ağrısı nedeni ile beyin MR görüntülemesi mevcut olan ve normal olarak raporlanan hastalar üzerinden kontrol grubu oluşturuldu. Olgularda hippokampal sklerozun olduğu taraf not edildi. Korpus kallozumun alan ölçümleri sagittal kesitteki görüntüler üzerinden Witelson bölümleme yöntemi ile yapıldı. Online erişim ile T1 ağırlıklı görüntüler üzerinden vol2Brain uygulaması ile volümetrik ve kortikal kalınlık ölçümleri otomatik olarak yapıldı. Hasta grubunun ve lateralizasyona göre oluşturulan hasta gruplarının (sağ ve sol MTS) ölçümlerinin kontrol grubu ile karşılaştırılması için bağımsız örneklem t testi, normal dağılım göstermeyen değişkenler için ise Mann-Whitney U testi kullanıldı. İstatistiksel analizler SPSS v26.0 programı kullanılarak yapıldı. "p değeri" 0.05'in altında olan bulgular istatistiksel olarak anlamlı kabul edildi. Sonuçlar: Çalışmaya 60 MTS tanılı hasta ve aynı yaş/cinsiyette 60 olgudan oluşan kontrol grubu dahil edildi. Hastaların 29'u sağ taraflı MTS (R-MTS), 27'si Sol MTS(L-MTS) grubunda olup 4 hastada ise bilateral MTS bulunmaktaydı. Kontrol grubu ile MTS grubu arasında KK'un rostrumu ve KK uzunluğu arasında anlamlı ilişki bulunmamıştır (sırasıyla p=0,757, p=0,113). Hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde korpus kallosumun genu,anterior/orta/posterior korpus, isthmus, splenium alanları ve orta kalınlık ile splenium kalınlık ölçümlerinin düşük olduğu görülmüştür. Ayrıca anterior ve posterior KK ile KK'un toplam alanı da hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu saptanmıştır. R-MTS'li hasta grubunda kontrol grubuna kıyasla KK genu, isthmus ve spleniumun alan ölçümlerinin istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür.(sırasıyla p=0,008, p=0,047, p= 0,014). Rostrum, anterior/orta/posterior korpus'ta R-MTS grubunda ölçümler düşük olmakla birlikte istatistiksel olarak anlamlı düzeyde değildir. Anterior KK 'un R-MTS ve kontrol grubu karşılaştırıdığında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermediği(p=0,092), buna karşın posterior KKve KK'un toplam alanının R-MTS grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür (sırasıyla p= 0,014, p=0,009). KK uzunluğu ve orta kalınlık anlamlı farklılık göstermezken(sırasıyla p=0,752, p=0,298) splenium kalınlığının (p=0,002) R-MTS grubunda anlamlı düzeyde düşük olduğu görülmüştür. L-MTS'li hasta grubunda ise kontrol grubuna kıyasla rostrum alanı ve KK uzunluğu arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır (sırasıyla p=0,951, p=0,107).Diğer KK segmentlerinin ( genu, anterior/orta/posterior korpus, isthmus ve splenium), anterior ve posterior KK'un ve toplam KK alanının L-MTS grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük olduğu izlenmiştir. Ayrıca orta ve splenium kalınlığının da L-MTS grubunda istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük ölçüldüğü görülmektedir. MTS olgularında presantral girus, postsantral girus ile sensoryal ve motor korteksi ilgilendiren diğer giral yapılarda kortikal kalınlığın azaldığı izlenmektedir. L-MTS grubunda hem volümetrik özellikle de kortikal kalınlıkta azalmanın daha yaygın ve derin olduğu görülmektedir. Sonuç: MTS olgularında hem korpus kallozum ve hem de neokortikal kalınlık ve volümetrik ölçümlerde spesifik bölgelerde azalmalara sebep olduğu ve lezyonun lateralizasyonu da bu etkileşimde ayrı bir faktördür. Anahtar Kelimeler: Mezial temporal skleroz, temporal lob epilepsisi, korpus kallozum, neokortikal kalınlık