Ankara ilindeki aile hekimliği asistan doktorlarının acil durumlara ve afetlere bireysel hazırlığının sağlık inanç modeli çerçevesinde değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: SEYFETTİN YEŞİLBOYA

Danışman: Mustafa ÇELİK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu araştırmanın amacı Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının acil duruma/afete hazırlığa yönelik inançlarının değerlendirilmesi ve inançlarını etkileyen faktörlerin belirlenmesidir. Gereç ve Yöntem: Bu araştırma tanımlayıcı ve kesitsel türde bir çalışmadır. Araştırma dahil edilme kriterleri karşılayan 327 aile hekimliği asistanı ile Eylül 2024- Mart 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Çalışmanın verileri tanıtıcı bilgi formu ve Sağlık İnanç Modeli'ne Dayalı Acil Durumlara/Afetlere Bireysel Hazırlığa İlişkin Ölçek aracılığıyla toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 35,30 ±3,15, %57,2'si kadın, %42,8'i erkektir. Katılımcıların toplam çalışma yılı 9,4±8,79 yıldır. Katılımcıların %38,5'i en az bir afet, %23,5'i acil durum deneyimi yaşamıştır. Katılımcıların yalnızca %7'si afete hazır olduğunu ifade etmiştir. Katılımcıların %64,8'i afet yönetimi eğitimi almamıştır. Ölçek toplam puan ortalaması 120,93±27,25, algılanan duyarlılık 27,25±3,57, ciddiyet 12,05±2,08, yarar 12,49±2,24, engeller 20,89±3,56 ve eyleme geçiriciler 19,34±3,79'dur. Cinsiyet (p=0,045), aile hekimliği öncesi çalışma durumu (p=0,007), afet bölgesinde altı aydan uzun süre yaşama durumu (p<0,001), afet deneyimi (p<0,001), herhangi bir afet durumuna hazır olduğunu düşünme durumu (p=0,001), afet yönetimi ile ilgili eğitim alma durumu (p=0,005), ve çalışılan kurumda bir afet eylem planının bulunma durumu (p=0,002) değişkenlerine göre ölçek (Sağlık İnanç Modeli'ne Dayalı Acil Durumlara/Afetlere Bireysel Hazırlığa İlişkin Ölçek) toplam puanı ortalamaları arasında istatistiksel olarak yüksek bulundu.. Sonuç: Katılımcıların neredeyse yarısı afetlere kısmen hazır olduklarını, yarıdan fazlası afet yönetimi eğitimi almadığını belirtmiştir. Afet deneyimi, eğitim alma durumu ve kurumda afet planının varlığı, bireylerin acil durum ve afetlere yönelik inançlarını etkilemektedir. Aile hekimleri, Aile hekimleri, afet ve acil durumlarda toplumun sağlık hizmetlerine erişimini sürdürmede ve koruyucu sağlık hizmetlerinin devamlılığını sağlamada kritik bir role sahiptir. Bu nedenle, aile hekimlerinin acil ve afet yönetimi konusundaki farkındalıklarının artırılması, uzmanlık eğitim programlarına afete hazırlık ve acil durum yönetiminin konularının entegre edilmesi önerilmektedir.