Yenidoğan yoğun bakım ünitesinde santral venöz kateter takılan hastalarda gelişen komplikasyonların değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TÜLAY TUĞÇE KUTSAL
Danışman: Sevim ÜNAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Santral kateter uygulamaları hastaların tedavisi ve takibi açısından büyük kolaylıklar sağlamış olsa da, başta kateter kaynaklı enfeksiyonlar olmak üzere bir çok komplikasyonu da beraberinde getirmiştir. Çalışmamızda hastanemiz yenidoğan yoğun bakım ünitesinde (YYBÜ) izlenen ve santral kateter takılan hastaların kateter ilişkili komplikasyonlar açısından incelenmesi ve birbirleri ile karşılaştırılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metod: Ocak 2013 ile Aralık 2018 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesi'ne yatırılan ve santral venöz kateter takılan yenidoğanlar retrospektif değerlendirilerek çalışmaya alındı. Bulgular: Çalışmaya YYBÜ'nde yatırılan ve çalışma sürecinde tünelsiz santral venöz (SVK), umbilikal venöz (UVK) ve/veya periferik yerleşimli santral venöz kateter (PYSVK) takılan 160 yenidoğan alındı. Hastalara takılan toplam 198 santral kateter değerlendirildi. Çalışmaya alınan yenidoğanların 85'i (%53,1) erkek, 75'i (%46,9) kız; 51'i (%31,9) normal spontan vajinal yol (NSVY), 109'u (%68,1) sezaryen (C/S) ile doğmuş; ortanca gebelik yaşları 351/7 hafta (23 - 423/7 hafta), ortanca doğum ağırlıkları 2265 g (1577,5 - 3000) idi Hastaların YYBÜ'nde yatışları süresince 121'ine 1; 32'sine 2; 5'ine 3; 2'sine 4 kez kateter takılmıştı. Takılan kateter sayısı UVK için 129, PYSVK için 23 ve SVK için 46 idi. Tüm SVK girişimlerinin 13'ü femoral venden, 33'ü juguler venden; PYSVK girişimlerinin 17'si üst ekstremiteden, 2'si alt ekstremiteden, 4'ü juguler venden uygulanmıştı. Santral venöz kateterlerin kullanım süresince %41,9'unda komplikasyon gelişmiş, %58,1'inde hiç komplikasyon gelişmemişti. En sık mekanik komplikasyonlar (%35,9) gelişmiş olup bunu enfeksiyonlar (%4) ve trombus (%4) takip etmekteydi. Uygulanan UVK'lerin %4,7'sinde ve femoralden yerleştirilen SVK'lerin %15,4'ünde KİKDE gelişmiş olup, jugulerden yerleştirilen SVK'lerde ve PYSVK'lerin hiçbirinde KİKDE gelişmediği saptandı. Kateter yeri ile KİKDE gelişmesi arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görüldü. En sık KİKDE etkeni Klebsiella türleri idi. KİKDE hızı doğum ağırlığı >2500 g olan grupta 5,2/1000 kateter günü; 1501-2500 g olan grupta 3,6/1000 kateter günü, 1001-1500 g olan grupta 7,8/1000 kateter günü olarak saptandı. Kateterlerde komplikasyon gelişimiyle, takılma sırası ve uygulama yeri arasında anlamlı ilişki saptanmadı. Tüm kateter türleri için komplikasyon gelişme durumuna göre, hastaların doğum ağırlığı, gebelik ve postnatal yaşları arasında anlamlı fark yoktu. Ancak, 14 günden kısa UVK kalan yenidoğanlarda mekanik komplikasyon oranı daha yüksek bulundu. Sonuç: Yenidoğanların yoğunbakım yatışları süresince santral katetere gereksinimleri olabilir. Ancak, komplikasyonları nedeniyle santral kateterler takılmadan önce detaylı olarak değerlendirilmeli, invaziv girişim olmaları nedeniyle çekimser davranılarak gerçek endikasyon varsa uygulanmalıdır. Deneyimli ekipler tarafından takılsa, titizlikle uygun bakımları yapılsa dahi, santral kateter komplikasyonlarının en aza indirilmesi çok güç olabilmektedir. Anahtar kelimeler: yenidoğan, santral kateter, komplikasyon, enfeksiyon, trombus.