Kronik hastalığı olan çocuğa sahip ebeveynlerin COVID-19 pandemisinin çocuklarının sağlığına yönelik duygu, düşünce ve davranışlarının belirlenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, ÇOCUK SAĞLIĞI VE HASTALIKLARI HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: HİLAL TURAN DAMAR
Danışman: Dilek YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Araştırma, kronik hastalığı olan çocuğa sahip ebeveynlerin Covid-19 pandemisinin çocuklarının sağlığına yönelik duygu, düşünce ve davranışlarının belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Araştırma, tanımlayıcı tipte Kasım 2022-Aralık 2022 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırma örneklemini çalışmaya katılmayı kabul eden ve dahil edilme kriterlerine uygun Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Çocuk Hematoloji-Onkoloji, Çocuk Nöroloji, Çocuk Endokrin ve Metabolizma, Çocuk Alerji ve İmmünoloji, Çocuk Gastroenteroloji ve Çocuk Kardiyolojisi polikliniklerine başvuran ve/veya Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğinde tedavi gören 140 çocuğun ebeveynleri oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında "Ebeveyn Tanıtıcı Formu" ve "Kronik Hastalığı Olan Çocuğa Sahip Ebeveynlerin COVID-19 Pandemisinin Çocuklarının Sağlığına Yönelik Duygu, Düşünce ve Davranışlarının Belirlenmesi Anket Formu" kullanılmıştır. Kategorik veriler yüzde, sayı ve ortalama ve standart sapma ile ifade edilmiştir. Kategorik değişkenler arasındaki ilişki Pearson Ki-Kare (χ2) Testi (gerekli durumlarda Fisher'ın kesin testi) ile incelenmiştir. Açık uçlu soruda cevaplar frekans olarak incelenmiş ve kategorilere ayrılmıştır. Bulgular: Ebeveynlerin %87.9'unun COVID-19 aşısı yaptırdıkları, ebeveynlerin %63,6'sının ise çocuğuna COVID-19 aşısı yaptırmadığı bulunmuştur. Ebeveynlerin %96,4'ü bu süreçte çocuklarının Ulusal Aşı Takvimi'ndeki çocukluk dönemi rutin aşılarını tam ve zamanında yaptırdıkları bulunmuştur. Ebeveynlerin %50,7'si COVID-19 salgınının çocuğun hastalığına yönelik hastanede alınan bakımın kalitesini etkilediğini düşünmediği bulunmuştur. Ebeveynlerin %61,4'ü bu süreçte çocuğunun sağlıklı akranlarından sosyal olarak geri kaldığını düşündüğü bulunmuştur. Ebeveynlerin %65,7'sinin bu süreçte çocuğunun yetersiz ve dengesiz beslendiğini düşünmediği bulunmuştur. Ebeveynlerin Covıd-19 pandemi sürecini sağlığın önemini daha iyi anladıkları, yaşam alışkanlıklarının değiştiği, özgürlüklerinin kısıtlandığı, aile ile etkin zaman geçirdikleri, sosyal yaşamlarının kısıtlandığı, ekonomik zorluklarla karşılaştıkları, çocuğunun tedavi ve bakımının kesintiye uğradığı bir süreç olarak düşündükleri belirlenmiştir. Ebeveynlerin COVID-19 sürecinde endişe, özlem, korku, üzüntü, karamsarlık ve umutsuzluk gibi duygular hissettikleri belirlenmiştir. Ebeveynlerin çocuğunun bakımına yönelik bilgilere daha çok doktorlar tarafından ulaştıkları, hijyene daha çok önem verdikleri, daha fazla hastalık düşündükleri, pandemiyi çocuklarına sözlü olarak anlattıkları, işsizlik ve ilaç masrafları gibi ekonomik sorunlarla karşılaştıkları, çocuğunu muayene ettirmekte zorluk yaşadıkları bulunmuştur. Ayrıca ebeveynlerin çocuklarını korumaya yönelik olarak sürekli maske taktırdıkları, virüsün bulaşmasından korktukları, çocuklarının sağlıklı besinler tüketmesine özen gösterdiği, çocuklarının teknolojik cihazlarla daha fazla zaman geçirmeye başladıkları bulunmuştur. Ebeveynlerin yaşı, eğitim düzeyi ve çocuk yaşı ile ebeveynlerin çocuklarına COVID-19 aşısı yaptırma durumu istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0.05). Sonuç: COVID-19 pandemi süreci kronik hastalığı olan çocukları ve ebeveynlerini birçok yönden etkilemiştir. Araştırmamızda özellikle Covıd-19 pandemisi kronik hastalığı olan çocuğa sahip ebeveynlerin duygu, düşünce ve davranışlarını etkilemiştir. Pandemi sürecinden sonra da çocuklar ve ebeveynlerine yönelik etkilerinin takip edilmesi önemlidir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Pandemi, Kronik Hastalık, Çocuk, Ebeveyn.