Preeklampsi ve şiddetli preeklampside gebelerdekandaki selenyum düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasındaki ilişki

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: NİSA ÇEVİK

Danışman: Hakan ERENEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Preeklampsi ve şiddetli preeklampsi, anne ve fetüs sağlığını ciddi şekilde tehdit eden obstetrik komplikasyonlar arasında yer almakta olup, bu durumların erken tanı ve takibinde biyobelirteçlerin belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada, preeklampsi (PE) ve şiddetli preeklampsi tanısı almış gebelerde maternal ve fetal mortalite/morbiditeyi öngörmek ve azaltmak amacıyla kan selenyum (Se) düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasındaki ilişkinin araştırılması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntemler: Araştırmaya vaka grubu olarak, 1 Eylül 2024 - 1 Mart 2025 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Başakşehir Çam ve Sakura Şehir hastanesinde perinatoloji polikliniklerine başvuran 18-45 yaş arasındaki, klinik ve laboratuvar değerlendirme sonucu Amerikan Obstetri ve Jinekoloji Derneği (ACOG) tanı kriterleri ile preeklampsi ve şiddetli preeklampsi tanısı konan, 24-37. gebelik haftasındaki 66 gebe çalışma grubuna dahil edilmiştir. Gebeler 3 örneklem grubuna ayrılmıştır. Sosyodemografik özellikleri ve sağlık geçmişi benzer 22 gebe vaka grubunu; PE tanılı 22 gebe ile şiddetli preeklampsi tanılı 22 gebe kontrol grubunu oluşturmuştur. Araştırmaya katılan gebelerin tamamının yaş, gebelik haftası, gravida/parite, tansiyon, ek hastalık, geçirilmiş operasyon, doğumun gerçekleştiği hafta, fetal distress durumu, dekolman durumu, anne body mass index, kan platelet değeri, kan alanin transaminaz düzeyi, kan aspartat transaminaz düzeyi, kan üre düzeyi, kan kreatin düzeyi, prodromal semptom durumu, şiddetli preeklampsi durumu, preeklampsi durumu, kan selenyum düzeyi, spot idrarda protein/kreatinin düzeyi ve 24 saat idrarda protein düzeyi karşılaştırılmıştır. Şiddetli preeklampsi tanısı alan gebelerin sistolik kan basıncı 4 saatlik ara ile en az 2 ölçümde ≥160 mmHg ve/veya diyastolik kan basıncının ≥110 mmHg ölçülmüştür.Karaciğer fonksiyon parametrelerinde AST veya ALT düzeylerinin normalin iki katından fazla artış veya eşlik eden ve başka bir nedene bağlanamayan şiddetli sağ üst kadran ya da epigastrik ağrısı mevcuttu.Şiddetli ve persistan baş ağrısı ile bulanık görme, geçici görme kaybı ya da fotopsi gibi görme bozuklukları mevcuttu. Bulgular: Normal gebeler, preeklampsi gebeler ve şiddetli preeklampsi gebelerde spot idrarda protein/kreatinin düzeyine göre farklılıklar incelendiğinde, üç grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır (p < .001). Normal ix gebelerin spot idrarda protein/kreatinin düzeyi ortalaması 110 (SS=18,5), preeklampsi gebelerin spot idrarda protein/kreatinin düzeyi ortalaması 2535 (SS=3276,5), şiddetli preeklampsi gebelerin spot idrarda protein/kreatinin düzeyi ortalaması 3140 (SS=2851,3) olarak saptanmıştır. Normal gebelerde kan selenyum düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (r=.41, p=.057). Preeklampsi gebelerde kan selenyum düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (r=.04, p=.840). Şiddetli preeklampsi gebelerde kan selenyum düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (r=.21, p=.330). Tüm örneklem içinde kan selenyum düzeyi ile spot idrarda protein/kreatinin düzeyi arasında anlamlı bir korelasyon saptanmamıştır (r=.12, p=.303). Hastalık şiddeti arttıkça kan selenyum düzeyinde değişim olup olmadığı incelendiğinde, iki değişken arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır (r=.03, p=.78). Ancak, hastalık şiddeti arttıkça spot idrarda protein/kreatinin değerinin arttığı saptanmıştır (r=.77, p<.001). Sonuç: Bu çalışmada, normal gebeler, preeklampsi ve şiddetli preeklampsi tanısı almış gebelerde spot idrarda protein/kreatinin oranı ile kandaki selenyum düzeyleri karşılaştırılarak, her iki parametrenin hastalık şiddeti ile ilişkisi değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler, spot idrarda protein/kreatinin oranının gebelik hipertansiyonu spektrumunda anlamlı düzeyde arttığını göstermiştir. Üç grup arasında bu parametre bakımından istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmış, özellikle şiddetli preeklampsi grubunda bu değerin en yüksek düzeyde olduğu belirlenmiştir. Hastalık şiddeti arttıkça spot idrarda protein/kreatinin oranının belirgin şekilde yükseldiği görülmüştür. Çalışmamızda elde edilen veriler, preeklampsinin klinik şiddeti arttıkça spot idrarda protein/kreatinin oranında anlamlı bir artış meydana geldiğini ortaya koymuştur. Gelecekte yapılacak daha kapsamlı çalışmalarda, selenyum düzeylerinin yanı sıra diğer eser elementler, antioksidan kapasite göstergeleri ve genetik polimorfizmler birlikte değerlendirilerek, bu elementin preeklampsi üzerindeki etkisinin daha net bir şekilde ortaya konulması sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Preeklampsi (PE), şiddetli preeklampsi (PE), Selenyum (Se), Spot İdrar Protein/Kreatinin, Preeklampside (PE) selenyum (Se) önemi, şiddetli preeklampside (PE) selenyum (Se) önemi