Pemfigus vulgaris hastalarında stigmatizasyon, depresyon düzeyi ve yaşam kalitesinin hastalık şiddeti ile korelasyonu
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL HAYDARPAŞA NUMUNE SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DERİ VE ZÜHREVİ HASTALIKLAR ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DENİZ ILGIN ÇELİK
Danışman: Sevim BAYSAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, pemfigus vulgaris (PV) hastalarında stigmatizasyon, depresyon düzeyi ve yaşam kalitesinin değerlendirilmesi ve bu parametrelerin hastalık şiddeti ile olan ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, analitik ve kesitsel bir araştırmadır. Anket temelli veri toplama çalışmasıdır. Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi Deri ve Zührevi Hastalıkları polikliğine başvuran, 18 yaşından büyük ve PV tanısı klinik ve histopatolojik olarak tanımlanmış hastalar dahil edilmiştir. Hastalık şiddeti Pemfigus Hastalık Alan İndeksi (PDAI) ile değerlendirilmiştir. Stigmatizasyon düzeyi Nörolojik Hastalıklarda Yaşam Kalitesi Stigma Ölçeği (NeuroQoL-Stigma), depresyon düzeyi Beck Depresyon Envanteri (BDI) ve yaşam kalitesi Dermatoloji Yaşam Kalitesi İndeksi (DYKİ) kullanılarak ölçülmüştür. İstatistiksel analizler için IBM SPSS Statistics 26.0 ve MS-Excel 2024 programları kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya toplam 56 hasta dahil edilmiştir. Ortalama yaş 55,7 (24–69) olup, ortalama hastalık süresi 90,8 ± 103,8 ay olarak saptanmıştır. Hastaların %62,5'inde ek hastalık bulunmaktadır. Hastalarımızda PV'nin en sık tutulum şekli mukokutanöz tutulum (%67,8) olarak tespit edilmiştir. Ortalama PDAI skoru 22,39±18,40 olarak belirlenmiştir. Hastalık şiddetinin artması ile stigmatizasyon ve depresyon düzeyi anlamlı şekilde arttığı ve yaşam kalitesinin anlamlı şekilde bozulduğu saptanmıştır (p<0,05). Mukokutanöz tutulum gösteren hastalarda stigmatizasyon ve DYKİ skorları anlamlı olarak daha yüksek bulunmuştur (sırasıyla p=0,014 ve p=0,001). Stigmatizasyon ile depresyon arasında orta düzeyde, pozitif yönlü anlamlı bir korelasyon saptanmıştır (r=0,595; p<0,001). Hastalık süresi ile DYKİ puanı arasında zayıf düzeyde, negatif yönlü anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r=−0,278; p=0,038). Ek hastalığı olan bireylerde depresyon skorları anlamlı olarak daha yüksek saptanırken (p=0,006), ek hastalık varlığının stigmatizasyon düzeyi ve yaşam kalitesi ile anlamlı bir ilişkisi bulunmamıştır. Sonuç: PV hastalarında hastalık şiddetinin stigmatizasyon, depresyon ve yaşam kalitesi üzerinde belirgin etkileri olduğu gösterilmiştir. Hastalık yaygınlığı ve komorbidite varlığı psikososyal yükü artırırken, hastalık süresinin uzaması ile yaşam kalitesi üzerindeki olumsuz etkinin azalabileceği düşünülmektedir. Bu bulgular, hastalığın yönetiminde psikososyal boyutların da dikkate alındığı multidisipliner bir yaklaşımın gerekliliğini ortaya koymaktadır. Anahtar Kelimeler: Damgalanma, Depresyon, Hastalık Şiddeti, Pemfigus Vulgaris, Yaşam Kalitesi