Endovasküler tedavi uygulanan akut iskemik inme hastalarında ''first pass effect'e (ilk denemede revaskülarizasyon) etki eden belirleyiciler
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR TEPECİK SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GÖRKEM ATASOY
Danışman: Ümit BELET
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve amaç: İnme, dünya çapında mortalite ve morbiditenin önde gelen nedenlerinden biridir. Sık görülen ve hastalarda fonksiyon kaybına neden olan inme toplumsal ve ekonomik yükler oluşturmaktadır. Bu nedenle iskemik inme tanı ve tedavisi hayati önem taşımaktadır. Akut iskemik inmenin tedavisi için mekanik trombektomi (MT) kullanılarak yapılan randomize kontrollü çalışmaların başarısından sonra mekanik trombektomi akut iskemik inme tedavisinden ilk seçenek haline gelmiştir. "First Pass Effect (FPE)" (ilk geçişte reperfüzyon), kullanılan mekanik trombektomi yönteminin büyük damar tıkanıklığı ve buna bağlı kanlanma bölgesinin reperfüzyonunu tek seferde ve tam veya tama yakın sağlaması (mTICI 2c/3) olarak tanımlanır. Yapılan çalışmalarda reperfüzyonun ilk denemede sağlanmasının uzun dönem nörolojik bulgular üzerine olumlu etkisi olduğu bulunmuştur. Bu çalışmada FPE'ye etki eden hasta demografik ve klinik bulguları, mekanik trombektomi yöntemleri ve bu yöntemlerde kullanılan cihazlar ile ilişkili değişkenler ve FPE'nin uzun dönem prognoza etkisi araştırılmıştır. Gereç ve yöntem: Çalışmaya Nisan 2016 – Aralık 2019 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İzmir Tıp Fakültesi Tepecik Eğitim ve Araştırma Hastanesine akut iskemik inme tanısıyla başvurmuş ya da dış merkezlerden gönderilmiş, anterior sistemde akut iskemik inme semptomları olan ve endovasküler tedavi uygulanmış ve uygun kriterleri karşılayan 90 hasta dahil edilmiştir. Hastalarda başvuru anında ilk nörolojik muayenesi ve NIHSS skorlaması Nöroloji bölümünce yapılıp kayıt altına alınmıştır. Beyin BT ve BT anjiyografi görüntüleri mekanik trombektomi işlemini gerçekleştirecek hekimler tarafından değerlenmiştir. ASPECT skorlaması kontrastsız beyin BT görüntüleri üzerinden yapılmıştır. BT anjiyografi ve işlem sırasında anjiyografik görüntülerden oklüde arter bilgisi kayıt altına alınmıştır. Çalışmamızda mekanik trombektomi yöntemleri (Aspirasyon, aspirasyon+stent "retriver", stent "retriever") olarak sınıflandırılmıştır. İşlemlerde hangi yöntemin kullanıldığı bilgisi kayıt altına alınmıştır. Yöntemlerden stent "retriever" kullanım kombinasyonunu içerenler ve sadece aspirasyonun kullanıldığı teknikler ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. İşlem sırasında balon kılavuz kullanımı not edilip, kaydedilmiştir. Bulgular: Akut iskemik ön sistem inmelerinde mekanik trombektomi uygulanan 90 hastanın %52'si (47/90) erkek ve %48'i (43/90) kadındı. Çalışmaya katılan hastaların yaşları 29-89 arasında değişmekte olup, ortalama yaş 60,92 ± 14.02 idi. Hastaların %37'si (33/90) FPE (+), %63'ü (57/90) FPE (-) grupta yer almaktaydı. Mekanik trombektomi uygulanan 90 hastanın 29'una (%32,2) koroner arter hastalığı eşlik etmekteydi. Koroner arter hastalığı öyküsü olan hastaların 23'ünde (%79) FPE elde edilemedi. Anterior sistem inmelerinde mekanik trombektomi uygulanan 90 hastanın 48'inin (%53,4) mRS skorları 3-6 arasındaydı. 42 hastanın (%46,6) mRS skoru 0-2 arasında değişmekteydi. mRS skoru 0-2 arasında olan hastaların 24'ünde (%57) FPE elde dildiği izlendi. 90 mekanik trombektomi işleminin 33'ünde balon kılavuz kateter kombinasyonu içeren yöntemlerin tercih edildiği izlendi. 33 işlemin 20'sinde (%61) FPE izlenmezken, 13 işlemde (%39) FPE elde edildi. Mekanik trombektomi yöntemi olarak 25 hastada (%27,7) stent "retriever", 11 hastada aspirasyon (%12,2) ve 54 hastada (%60) stent "retriver" + aspirasyon kombinasyonu kullanıldı. Stent "retriever" kullanılan 25 hastanın 14'ünde (%56) FPE elde edilirken 11'inde (%44) FPE elde edilemedi. Tek başına aspirasyon kullanılan 11 hastanın 2'sinde (%18,1) FPE elde edilirken 9'unda (%81,9) FPE sağlanamadı. Kombine teknik uygulanan 54 hastanın 34'ünde FPE sağlanırken, 20'sinde FPE elde edilemedi. Sonuçlar: ASPECT skoru yüksek hastalarda FPE edilme şansının yüksek olduğu bulunmuştur. İnme kliniği ile başvuran hastalarda BT değerlendirme sonrası yüksek ASPECT skorlaması bulunduğunda, seçilen yöntemden bağımsız olarak, geciktirilmeden mekanik trombektomi işlemi uygulanmalıdır. Mekanik trombektomilerde stent "retriever" kullanıldığında, FPE için uygun olan en uzun stent "retriever" tercih edilmelidir. 90. gün mRS sonuçları ve FPE arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Akut iskemik inme hastalarında uzun dönem iyi prognoz için temel hedef yöntemden bağımsız olarak ilk seferde tam rekanalizasyonun sağlanması olmalıdır. Anahtar Kelimeler: Akut iskemik inme, mekanik trombektomi, first pass effect.