Akut gastroenterit tanısı alan çocuk hastalarda prokalsitonin belirtecinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL ŞİŞLİ HAMİDİYE ETFAL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SENA İLHAN SARAL
Danışman: Nazan DALGIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada, akut gastroenterit tanısı alan çocuk hastalarda PCT düzeylerinin bakteriyel ve viral etkenlerin ayırıcı tanısındaki güvenilirliğini değerlendirmek ve viral olgularda da yükselebilme potansiyeli nedeniyle PCT'nin klinik karar süreçlerinde tek başına kullanılmasının, hekimi yanıltarak gereksiz antibiyotik tedavilerine yol açabileceğini ortaya koymak amaçlandı. Materyal ve Metod: Bu çalışmada, Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Çocuk Acil Kliniği'ne başvuran ve AGE tanısı alarak laboratuvar tetkiklerinde PCT düzeyi ölçülen, 1 ay ile 18 yaş arasındaki 357 çocuk hastaya ait veriler retrospektif olarak değerlendirildi. Hastalar, etiyolojik sınıflamaya göre viral AGE ve bakteriyel AGE olmak üzere iki ana gruba ayrıldı. Ayrıca, viral AGE grubunda yer alıp izleminde SIRS gelişip antibiyotik tedavisi başlanan ve hemokültür örneği alınan hastalar "viral gastroenterite eşlik eden sekonder bakteriyemi" olarak tanımlanan ayrı bir alt grup olarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamızda, PCT düzeyleri ile etiyolojik gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulundu (p<0,001). En yüksek PCT ortalaması bakteriyel AGE grubunda saptanırken, bunu sırasıyla viral AGE'ye sekonder bakteriyemi ve yalnız viral AGE grupları izledi. Multinominal lojistik regresyon analizinde ise viral AGE referans alınarak yapılan değerlendirmede, PCT düzeyinin bakteriyel AGE için anlamlı bir öngörücü olduğu belirlendi (Exp(β) = 1,118; %95 GA: 1,025–1,221; p=0,012). Bununla birlikte, PCT düzeylerinin tüm gruplarda referans aralığın üzerinde seyrettiği saptandı. Sonuç: Elde edilen bulgular, PCT düzeylerinin her üç etiyolojik grupta da referans aralığın üzerinde seyretmesinin bu belirtecin etken ayrımını tek başına güvenilir şekilde yapamayacağını ortaya koydu. Bu durum, PCT'ye dayalı yapılan değerlendirmelerin, klinik bulgularla desteklenmeden kullanılması halinde gereksiz antibiyotik tedavilerine ve sağlık hizmetlerinde maliyet artışına yol açabileceğini düşündürdü. Dolayısıyla, PCT'nin yorumlanmasında yalnızca laboratuvar verileri değil, hastanın klinik durumu ve diğer destekleyici tanısal bulgular ile birlikte dikkate alınması gerektiği kanaatine varıldı. Anahtar Kelimeler: Akut gastroenterit, prokalsitonin, çocuk, etiyolojik ayrım, biyobelirteç, gereksiz antibiyotik kullanımı