Ankara ilindeki aile hekimliği asistanlarının otizm spektrum bozukluğu bilgi ve farkındalık düzeyinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇİĞDEM URCAN
Danışman: Mustafa ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Otizm spektrum bozukluğu, bireylerin sosyal etkileşim, iletişim kurma ve çevreyle etkileşim biçimlerini etkileyen, nörogelişimsel bir farklılıktır. Bu farklılık, tekrarlayan davranışlar, sınırlı ilgi alanları ve sosyal becerilerde zorluklarla kendini gösterir. Otizm spektrum bozukluğunun erken teşhisi ve yoğun özel eğitim programlarının, otizm belirtilerini azaltmada etkili olduğu bildirilmektedir. Bu nedenle Otizm Spektrum Bozukluğu'nun birinci basamakta taranması ve otizm şüphesi olan çocukların erken dönemde tanı almasının sağlanması amacıyla çocuk ve ergen ruh sağlığı ve hastalıkları bölümüne sevk edilmesi önemlidir. Bu bakımdan erken teşhiste önemli bir rol üstlenen aile hekimlerinin OSB'ye yönelik bilgi düzeyi ve farkındalıklarının yüksek olması otizm şüphesi olan çocukların erken teşhisi açısından önemlidir. Bu araştırmadaki amacımız aile hekimliği asistanlarının Otizm Spektrum Bozukluğu'na yönelik bilgi ve farkındalık düzeylerini ölçmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız, 23.01.2025 ile 21.02.2025 tarihleri arasında yürütülen tanımlayıcı nitelikte bir araştırmadır. Bu araştırmaya, Ankara'da aile hekimliği uzmanlık eğitimi veren üniversite ve eğitim araştırma hastanelerinde görevli 257 tam zamanlı ve sözleşmeli aile hekimliği asistanı gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılara sosyodemografik ve otizm ile ilgili bilgi düzeyini etkileyebilecek faktörleri içeren veri formu ile birlikte sağlık çalışanlarının çocukluk çağı otizm bilgisini ölçme anketi (SÇ-OBA) ve otizm farkındalık ölçeğinden oluşan anket yüz yüze uygulanacaktır. İstatistiksel analizi IBM SPSS 27.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Analizlerde p<0,05 için sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza toplam 257 kişi katıldı. Katılımcıların %71,6'sı (n=184) kadın, %28,4'ü (n=73) erkek, %77'si (n=198) tam zamanlı aile hekimliği asistanı (AHU), %23'ü (n=59) sözleşmeli aile hekimliği asistanıydı (SAHU). Çalışmamızdaki katılımcıların yaş ortalaması 31,54±7,34 yıl olarak bulundu. Katılımcıların aktif hekimlik yılı ortalama 6,25±7,08 yıl olarak saptandı. Otizm Farkındalık Ölçeği (OFÖ) toplam puan ortalaması 3,67±0,33 iken, Sağlık Çalışanlarının Çocukluk Çağı Otizmi Hakkında Bilgi Anketi (SÇ-OBA) toplam puan ortalaması 13,83±3,15 olarak bulundu. Otizm Farkındalık Ölçeği (OFÖ) ile Sağlık Çalışanlarının Çocukluk Çağı Otizmi Hakkında Bilgi Anketi (SÇ-OBA) puanları arasındaki ilişki incelendiğinde pozitif yönlü zayıf düzeyde korelasyon elde edilmiştir (r=0,313, p<0,001). Sonuç: Otizme yönelik bilgi ve farkındalık düzeyini arttıran faktörler arasında; tıp eğitimi boyunca otizm spektrum bozukluğu konusunda eğitim almış olmak, aile hekimliği asistanlık sürecinde OSB eğitimi almak, meslek hayatında OSB tanılı bir çocuk ile karşılaşmak şeklinde sıralanabilir. Çalışmamızda hekimlerin bilgi düzeylerinin artırılması ile farkındalıklarının da arttığı saptanmıştır. Otizme yönelik bilgi düzeyi ve farkındalıkları artırmak amacı ile mezuniyet öncesi ve aile hekimliği uzmanlık eğitim programında otizm konusunda eğitimler verilmelidir. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, otizm spektrum bozukluğu, farkındalık