Erişkin bireylerde çölyak hastalığı ile doğum şekli, anne sütü ve beslenmenin ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE ULUSLARARASI TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: GULANA MURADOVA
Danışman: Yasemin GÖKDEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Çölyak hastalığı (ÇH), gluten ve benzeri prolaminlerin neden olduğu immüniteyi etkileyen gastrointestinal sistem (GİS) hastalığıdır. En önemli risk faktörü genetik yatkınlıktır. Ayrıca doğum şekli ve anne sütü ile beslenme süresi gibi mikrobiyotayı etkileyen faktörler de bazı çalışmalarda çölyak hastalığı ile ilişkilendirilmiştir. Ancak bu faktörlerin tanı yaşı üzerine etkisi veya ekstraintestinal (Eİ) tutulum ile ilişkisi araştırılmamıştır. Araştırmada, doğum şekli ve anne sütü ile beslenme süresinin çölyak hastalığı riski ile ilişkisi, klinik prezantasyonu ve tanı yaşına etkisi; ayrıca bu faktörlerin tedaviye yanıtsız çölyak hastalığı ve ekstraintestinal tutulum ile ilişkisinin araştırılması amaçlanmaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: Çalışmaya 72 çölyak ve 72 sağlıklı kontrol grubu olmak üzere toplam 144 birey dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ), ekstraintestinal bulgular, ek hastalıklar, doğum şekli, anne sütü, glutensiz diyete uyum, biyokimyasal ve hematolojik parametreleri karşılaştırılmıştır. Her iki grupta da anne sütü ve doğum şekli karşılaştırılmış. BULGULAR: Gruplar arasında yaş, cinsiyet, VKİ, sigara, alkol kullanımı, anne sütü alım süresi ve doğum şekli açısından istatistiksel fark yoktur. Üç ay ve daha az anne sütü alan grupta 12-24 ay anne sütü alanlara kıyasla daha fazla güncel semptom olduğu saptanmıştır (p=0.008). Cinsiyet, doğum şekli, VKİ'nin tedavi direnci ile ilişkili saptanmazken anne sütünü 12 aydan daha az alanlarda, 12-24 ay alanlara kıyasla daha fazla tedaviye direnç görülme eğilimi saptanmıştır (p=0,078). Ekstraintestinal (Eİ) bulguların görülme sıklığı ile anne sütü (p=0,347) ve doğum şekli (p=0,719) ile arasında ilişki saptanmamıştır. SONUÇ: Doğum şekli ve anne sütü alım süresinin çölyak hastalığı insidansını etkilemediği ancak vajinal yol ile doğan çölyak hastalarının daha geç dönemde tanı aldığı görülmüştür. Uzun süre anne sütü alan kişilerde çölyak bulgularının daha ileri dönemde ortaya çıktığı; daha az güncel semptom olduğu ve 14 tedaviye yanıtın yüksek olduğu görülmüştür. Otuz yaşından sonra tanı alan hastalarda tedaviye direncin daha fazla olduğu saptanmıştır. Anahtar kelimeler: çölyak hastalığı, doğum şekli, emzirme, ekstraintestinal bulgu