Endometrium kanseri hastalarında adjuvan radyoterapi modalitelerinin cinsel fonksiyon üzerine etkilerinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BURCU BAL BOZALAN
Danışman: Bülent ÖZDAL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda endometrium kanserinde radyoterapi almayan, vajinal brakiterapi alan, eksternal beam radyoterapi alan ve vajinal brakiterapi ile birlikte eksternal beam radyoterapi alan hastalar arasında tedavi sonrası dönemde cinsel fonksiyon durumunun araştırılması planlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamıza 21.06.2021- 31.12.2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Jinekoloji Onkoloji polikliniğine başvuran endometrium kanseri nedeniyle opere edilmiş ve sonrasında radyoterapi almamış hastalardan ve vajinal brakiterapi, eksternal beam radyoterapi veya her ikisini birden almış hastalardan çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılayan toplam 106 kadın dahil edilmiştir. Radyoterapi almayan 40 hasta bir grup, vajinal brakiterapi alan 39 hasta bir grup, eksternal beam radyoterapi alan 13 hasta bir grup ve vajinal brakiterapi ile birlikte eksternal beam radyoterapi alan 14 hasta bir diğer grup olmak üzere araştırmamız dört gruptan oluşmaktadır. Hastalara ait yaş, boy, kilo, VKİ, parite gibi demografik veriler kaydedilmiş ve tüm hastalara cinsel fonksiyon değerlendirmesi için FSFI (Female Sexual Function İndex) ölçeği uygulanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 11.5 programından faydalanılmıştır. Bulgular: 4 grup FSFI ölçek skorları arasında anlamlı fark bulunmuş olup radyoterapi tedavisi arttıkça FSFI skor ortalamaları anlamlı şekilde azalmış bulunmuştur (p=0,005). Radyoterapi almayan grupta FSFI skor ortalaması 22,37±6,51; vajinal brakiterapi grubunda 19,46±5,43; eksternal beam radyoterapi grubunda 16,88±6,18 ve eksternal beam radyoterapi ve vajinal brakiterapi grubunda 16,49±7,80 olarak bulunmuştur. FSFI ölçeği alt birimlerinden istek, uyarılma ve doyum gruplar arasında anlamlı farklı bulunurken lubrikasyon, orgazm ve ağrı için 4 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. İstek ölçek puanı ortancası radyoterapi almayan grupta 3,60 (min:1,20 maks:5,40), vajinal brakiterapi grubunda 2,40 (min:1,20 maks:4,20), eksternal beam radyoterapi grubunda 2,40 (min:1,20 maks:4,20) ve eksternal beam radyoterapi ve vajinal brakiterapi grubunda 1,20 (min:1,20 maks:4,20) olarak bulunmuştur. Uyarılma ölçek puanı ortancası radyoterapi almayan grupta 2,85 (min:1,20 maks:5,70), vajinal brakiterapi grubunda 1,20 (min:1,20 maks:5,40), eksternal beam radyoterapi grubunda 1,50 (min:1,20 maks:2,70) ve eksternal beam radyoterapi ve vajinal brakiterapi grubunda 1,65 (min:0 maks:4,80) olarak bulunmuştur. Doyum ölçek puanı ortancası radyoterapi almayan grupta 3,80 (min:1,20 maks:6,00), vajinal brakiterapi grubunda 3,60 (min:1,20 maks:6,00), eksternal beam radyoterapi grubunda 2,40 (min:1,20 maks:6,00) ve eksternal beam radyoterapi ve vajinal brakiterapi grubunda 2,40 (min:0 maks:5,60) olarak bulunmuştur. Ağrı ölçek puanı ortancası radyoterapi almayan grupta 6,00 (min:2,00 maks:6,00), vajinal brakiterapi grubunda 6,00 (min:2,00 maks:6,00), eksternal beam radyoterapi grubunda 6,00 (min:1,20 maks:6,00) ve eksternal beam radyoterapi ve vajinal brakiterapi grubunda 4,40 (min: 0-6,00) olarak bulunmuştur. Ağrı skoru ortanca değeri dört grup arasında anlamlı bir fark göstermemiştir ancak kombine radyoterapi alan hastalar geri kalan hasta gruplarıyla karşılaştırıldığında kombine tedavi alanlarda disparoni anlamlı şekilde fazla bulunmuştur. Sonuç: Çalışmamızda endometrium kanseri hastalarında radyoterapi modalitelerinin cinsel fonksiyonu anlamlı şekilde azalttığı; özellikle kombine radyoterapi tedavilerinde cinsel fonksiyonun daha da çok azaldığı ve disparoninin arttığı bulunmuştur. Bu nedenle endometrium kanseri hastalarında daha seçici radyoterapi endikasyonları konulması gerektiğini ve kombine tedavilerden kaçınılması gerektiğini düşünüyoruz. Anahtar Kelimeler: Endometrium kanseri, radyoterapi, vajinal brakiterapi, eksternal beam radyoterapi, cinsel işlev bozukluğu