Lise öğrencilerinde ekran maruziyeti ile aleksitimi ve sosyal biliş arasındaki ilişkinin incelenmesi

---

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2024

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: DİDEM SAİN

Danışman: Hasan DEMİRCİ

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmanın amacı lise öğrencilerinde ekran maruziyeti, aleksitimi ve sosyal biliş arasındaki ilişkisel durumu incelemektir. Gereç ve Yöntem: Araştırma Sakarya ilinde öğrenim gören 14-17 yaş aralığında 167 kız ve 130 erkek öğrenci olmak üzere toplamda 297 katılımcıyla gerçekleşmiştir. Katılımcılara Sosyodemografik Veri Formu, Ekran Maruziyeti Soru Formu, Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği-Kısa Formu, Young İnternet Bağımlılığı Testi-Kısa Formu, Gözlerden Zihin Okuma Testi-Çocuk Formu, Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği ve Toronto Aleksitimi Ölçeği uygulanmıştır. Çalışmanın analizleri SPSS 22.0 programı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın analizinde, Bağımsız Gruplar t-Testi, Tek yönlü Varyans Analizi, Pearson Momentler Çarpımı Korelasyon Katsayısı yöntemi ve Hiyerarşik Regresyon Analizi kullanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aleksitimi, Ekran Maruziyeti, Ergenler, Sosyal Biliş, Zihin Kuram Bulgular: Çalışmanın sonucunda ekran maruziyeti ile zihin kuramı becerileri arasında negatif anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Akıllı telefon bağımlılığı ve internet bağımlılığı ile gözlerden zihin okuma becerileri arasında negatif anlamlı bir ilişki bulunurken diğer zihin kuramı becerileri ile anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Ekran maruziyetiyle aleksitimi arasında anlamlı ilişki yoktu. Akıllı telefon bağımlılığı düzeyi ile aleksitimi arasında özellikle duyguları tanımada güçlük ve duyguları ifade etmede güçlük alt boyutlarında anlamlı pozitif bir ilişki saptanmıştır. Aleksitiminin dışa dönük düşünme alt boyutu puanları ile zihin kuramı becerileri arasında ise anlamlı ve negatif ilişki izlenmiştir. Sonuç: Ergenlerin ekran maruziyeti arttıkça, zihin kuramı becerileri olumsuz etkilenmektedir. Değişkenler arasındaki ilişkilere dair sonuçların aileler, ruh sağlığı uzmanları ve eğitmenler için önlem veya müdahalelerde bulunma açısından önemli olacağı düşünülmektedir.