KOAH tanılı hastalarda mesleki maruziyetin, KOAH semptomları ve alevlenme sayısı üzerine etkisi

---

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. SUAT SEREN GÖĞÜS HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2026

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: HALİME SELİN ASLAN

Danışman: Yelda VAROL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Bu çalışmanın amacı, KOAH'lı hastalarda metal, inorganik ve organik tozlar, çiftlik hayvanı maruziyeti, kimyasal ajanlar ve yakın insan teması gibi mesleki ve çevresel maruziyetlerin; hastalık seyri, alevlenme sıklığı ve hastane yatışları üzerindeki etkilerini değerlendirmek ve bu maruziyetlerin tekil etkilerinin yanı sıra kümülatif ve etkileşimli etkilerini ortaya koymaktır. GEREÇ VE YÖNTEM Bu kesitsel çalışmaya tanı almış 301 KOAH hastası dâhil edilmiştir. Hastaların demografik özellikleri, sigara öyküsü, komorbiditeleri ile mesleki ve çevresel maruziyet türleri, süresi ve yoğunluğu kaydedilmiştir. Solunum fonksiyon testleri, mMRC ve CAAT anketleri, yaşam kalitesi ölçekleri, yıllık alevlenme sayısı ve hastane yatış sayıları değerlendirilmiştir. Maruziyetlerin klinik sonlanımlar üzerindeki etkileri, ana etkiler ve maruziyetler arası etkileşimleri incelemek amacıyla iki yönlü ANOVA testleri kullanılarak analiz edilmiştir. BULGULAR Çalışmaya dâhil edilen hastaların yaş ortalaması 66,7±8,8 yıl olup, %79,7'si erkekti. Ortalama vücut kitle indeksi 25,1±5,5 kg/m² olarak saptandı. Hastaların %68,4'ü asgari ücretin altında sosyoekonomik düzeye sahipti ve %80,4'ü ailesiyle birlikte yaşamaktaydı. Ortalama Charlson Komorbidite İndeksi skoru 4,2±2,1 idi. Hastaların %93,7'sinde aktif veya geçmiş sigara öyküsü bulunmaktaydı; sigara içenlerde ortalama paket-yıl değeri 55,0±29,7 idi. Solunum fonksiyon testlerinde ortalama FEV₁ %41,7±16,0, FVC %57,9±18,2 ve DLCO %47,9±20,4 olarak ölçüldü. Hastaların %81,1'i GOLD Grup E'de yer aldı. Yıllık ortalama alevlenme sayısı 3,2±1,5, hastane yatış sayısı 1,5±1,3 idi. Hastaların %34,2'sinde metal, %40,9'unda inorganik toz, %40,9'unda organik toz ve %38,5'inde reaktif kimyasal maruziyeti saptandı. Maruziyetlerin %84,7'si 10 yılın üzerindeydi ve ortalama toplam maruziyet süresi 25,4±12,8 yıl olarak hesaplandı. SONUÇ Bu çalışmada, KOAH klinik seyri ve hastalık yükünün tekil maruziyetlerden ziyade, maruziyetlerin süre, yoğunluk ve eşzamanlılığı ile oluşan kümülatif etki üzerinden belirlendiği gösterilmiştir. Alevlenme sıklığı ve hastane yatışları üzerindeki etkilerin ana etkilerden çok maruziyetler arası etkileşimler yoluyla ortaya çıkması, KOAH değerlendirme ve yönetiminde çok değişkenli ve etkileşim temelli yaklaşımların önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler Kronik obstrüktif akciğer hastalığı, Mesleki maruziyet, Kümülatif maruziyet, Metal maruziyeti, Alevlenme, Hastaneye yatış.