İskemik inmeli hastalarda subakut dönemde aterojenik ve nutrisyonel indekslerin kognitif durum ve fonksiyonel düzey ile ilişkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: İngilizce
Öğrenci: ÇİÇEK GÜNEŞ
Danışman: Nilgün ERTEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:ÖZET Amaç: Bu çalışmanın amacı, subakut iskemik inme hastalarında objektif nutrisyonel ve aterojenik indekslerin; kognitif evre ve fonksiyonel bağımsızlık düzeyleri ile ilişkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntem: Bu kesitsel çalışmaya İstanbul Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Eğitim ve Araştırma Hastanesi fizik tedavi ve rehabilitasyon servisinde yatarak tedavi gören, subakut dönemdeki 110 iskemik inme hastası dahil edildi. Mevcut biyokimyasal verileri üzerinden Trigliserid-Glukoz İndeksi (TyG), Aterojenik İndeks Plazma (AIP) ve Castelli indeksleri ile Controlling Nutritional Status (CONUT) ve Prognostik Nutrisyonel İndeks (PNI) skorları hesaplandı. Kognitif değerlendirme için Montreal Kognitif Değerlendirme (MoCA) ve Global Bozulma Ölçeği (GBÖ); fonksiyonel değerlendirme için Barthel İndeksi (BI), Fonksiyonel Ambulasyon Skalası (FAS), Brunnstrom evrelemesi ve modifiye Rankin Skalası (mRS) kullanıldı. Bulgular: Araştırmaya dahil edilen 110 subakut iskemik inme hastasının yaş ortalaması 64,97±9,20 yıl olup hastaların %57,3'ü erkekti. Korelasyon analizlerinde yaşın MoCA ile orta düzeyde negatif (r=-0,461, p<0,01), GBÖ ile orta düzeyde pozitif ilişki gösterdiği saptandı (r=0,426, p<0,01). PNI'nin BI, FAS ve MoCA ile pozitif, GBÖ ile negatif yönde anlamlı ilişkili olduğu görüldü. CONUT skoru ise BI, FAS ve MoCA ile negatif yönde ilişkili bulundu. Buna karşın TyG, AIP, CRI-1 ve CRI-2 gibi aterojenik indekslerin fiziksel ve bilişsel fonksiyonlarla anlamlı ilişki göstermediği saptandı. Çoklu doğrusal regresyon analizinde, yaşın MoCA üzerinde bağımsız ve negatif yönde anlamlı bir yordayıcı olduğu belirlendi (β=-0,340, p<0,001). Fonksiyonel bağımsızlığı değerlendiren modelde ise yalnızca MoCA'nın BI üzerinde bağımsız ve pozitif yönde anlamlı etkisi bulundu (β=0,357, p<0,001). Sonuç: Bu araştırmada, subakut iskemik inme hastalarında nutrisyonel durumun bilişsel ve fonksiyonel durum ile ilişkili olduğu gösterilmiştir. PNI ve CONUT gibi objektif nutrisyonel indeksler; fonksiyonel bağımsızlık, ambulasyon ve bilişsel performans ile anlamlı ilişki gösterirken, aterojenik indekslerin fiziksel ve bilişsel fonksiyonlarla anlamlı ilişkisi saptanmamıştır. Anahtar Kelimeler:subakut dönem,iskemik inme,trigliserid-glukoz indeksi (TyG),plazma aterojenik indeksi(AIP) prognostik nutrisyonel indeks (PNI),nörokognitif bozukluk,vasküler demans,fonksiyonel iyileşme