Sanal gerçeklik aracılığıyla uygulanan bilinçli farkındalık müdahele programının anksiyete ve sosyal kaygı düzeyleri ve bilinçli farkındalık becerileri üzerine etkisi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: NAZLI IŞIK BİRÇEK GÜL
Danışman: Ejder Akgün YILDIRIM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Sanal Gerçeklik psikoterapi uygulamalarında birçok rahatsızlığın tedavisi için kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı Sanal Gerçeklik gözlüğü ile uygulanan Bilinçli Farkındalık müdahele programının sağlıklı örneklemdeki katılımcılar ile kaygı ve bilinçli farkındalık skorları üzerindeki etkisini randomize kontrollü bir çalışma ile incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmanın hazırlanmasında Sanal Gerçeklik gözlüğü ve bilinçli farkındalık egzersizlerinin olduğu videolar kullanılmıştır. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada sağlıklı örneklemde (n=297) Beck Anksiyete Ölçeği (BAÖ), Liebowitz Sosyal Fobi Belirtileri Ölçeği (LFSBÖ Kaygı ve Kaçınma), Olumsuz Değerlendirilme Korkusu Ölçeği (ODKÖ) ve Bilinçli Farkındalık Ölçeği (BİFÖ) arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında katılımcılar rastgele bir şekilde deney (n=27) ve kontrol (n=27) gruplarına atanmıştır. Beş haftalık müdahele programı boyunca uygulama öncesi ve sonrası ölçümleri aynı ölçeklere göre incelenmiştir. Haftalık ölçümler katılımcıların kendi grupları içerisinde ön ve son test ölçümleri olarak Bağımlı Örneklem t-test analizleri ile incelenmiştir. Bulgular: BAÖ, LSFBÖ kaygı ve kaçınma ve ODKÖ ön ve son test sonuçları incelendiğinde, haftalık ölçümlerde her iki grupta da kaygı, sosyal kaygı, kaçınma ve olumsuz değerlendirme korkusu skorlarında azalma olduğu görülmektedir. Deney gurubunda LSFBÖ kaygı ve kaçınma skorlarında birinci hafta ön ve beşinci hafta son ölçümlerinde istatistiksel olarak anlamlı bir düşme görülmekteyken kontrol grubunda böyle bir değişim izlenmemiştir. Kontrol grubunda bilinçli farkındalık skorlarında deney grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir düşme gerçekleşmiştir. Deney grubunda katılımcıların LSFBÖ kaygı ve kaçınma skorlarındaki düşme nedeniyle Sanal Gerçeklik gözlüğünün etkisinin olduğu görülmektedir. Sonuç: Sanal Gerçeklik gözlüğünün Bilinçli Farkındalık uygulamasında video uygulamasına kıyasla daha etkin sonuçlar verdiği kaygı skorlarında düşme yarattığı ve bilinçli farkındalık skorlarını koruduğu görülmektedir.