Geriatrik hastalarda uygunsuz/ eksik ilaç kullanım sıklığının tespiti ve reçeteleme yönünden geriatrist dışı hekim değerlendirmeleri ile geriatrist yaklaşımının kıyaslanması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÖZLEM ÜNLÜ
Danışman: Mustafa Kemal KILIÇ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Yaşlanma ile artan multimorbidite, polifarmasiyi beraberinde getirmekte, bu da ilaç yan etkilerinin artmasına sebep olmaktadır. Yaşlılar ilaç yan etkilerine gençlerden daha açıktır. Yaşlılarda ilaç reçete edilirken kronik hastalıkları, ilaç yan etkileri ve yaşlanmaya bağlı fizyolojik değişiklikler göz önünde bulundurulmalıdır. Bu çalışmamızda yaşlılarda ilaç reçetelemesi esnasında hastayı değerlendirmede kolaylık sağlamak amaçlı geliştirilmiş olan STOPP/START (Screening Tool of Older Persons' Potentially Inappropriate Prescriptions/Screening Tool to Alert Doctors to the Right Treatment) kriterlerinin güncellenmiş versiyonu olan "STOPP/START versiyon 2" kriterlerini kullanarak Geriatri polikliniğine başvurmuş 705 hasta değerlendirildi. İlk aşamada başvuru esnasında uygunsuz reçetelenmiş ve endike olduğu halde kullanılmayan ilaçların sıklığını belirlemeyi, ikinci aşamada ise geriatrist değerlendirmesi sonrası uygunsuz ilaç ve ihmal edilmiş ilaç sayısının azalıp azalmadığını tespit etmeyi amaçladık. Başvuruda STOPP kriterlerine göre en az bir uygunsuz ilacı olan 292 hasta (%41), START kriterlerine göre en az bir ihmal edilmiş ilacı olan 703 hasta vardı. En sık uygunsuz reçetelemenin %63,6 ile "ilaç endikasyon kriteri" kategorisinde, en sık ihmal edilen ilaçların %65,2'sinin aşı kategorisinde, aşılar hariç tutulduğunda %50'sinin "kas-iskelet sistemi" kategorisinde olduğu görüldü. Geriatrist değerlendirmesi sonrası uygunsuz reçeteleme oranının %41'den %4'e, ilaç ihmali oranının ise %99' dan %3' e düştüğü görüldü (p<0,001). Yaşlı hastalarda ilaç yan etkilerini en aza indirgemek amaçlı uygun reçete yazmak, gerekli ilaçları zamanında başlayarak en uygun tedaviyi planlamak amacıyla geliştirilmiş olan STOPP/START kriterlerinin kullanımı bu amaca yönelik büyük katkı sağlamaktadır. Eğitim sürecinin temelinde "hastaya bütüncül yaklaşım"a odaklanan geriatristler tarafından bu kriterlerin uygulanabilirliği diğer hekimlere kıyasla daha mümkün görünmektedir. Bu nedenle sağlık hizmeti sunan merkezlerde geriatri birimlerinin kurulması/arttırılması daha uygun ilaç reçete etmeye katkı sağlayacaktır.