Aile sağlığı merkezimize kayıtlı 65 yaş üstü bireylerin frail kırılganlık ölçeği ile değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL GAZİOSMANPAŞA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SERKAN SİNAN AKDAĞ
Danışman: Okcan BASAT
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç Yaşlılık tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de giderek artan ve beraberinde getirdiği maddi ve manevi yükler ile hem kişilerin kendisi, hem de bu kişilerle ilgilenen profesyoneller için önemli bir sağlık sorunudur. Yaşla beraber artan akut ya da kronik durumlar oldukca fazla ve hepsi için ayrı kriterler ile değerlendirme, hem masraflı hem zaman ve işyükü açısından yorucu ve de çoğu zaman imkansızdır. Bu bağlamda kişilerin hızlı ve güvelilir bir yöntem ile birden çok risk için hızlı ve güvenilir olarak değerlendirilmesi, oluşmuş ve de oluşabilecek riskler için önceden uyarılması, öngörerek önlemler alınması hem maliyet etkin hem de akılcı bir çözümdür. Bu çalışmanın amacı, yaşlı nufus arasında frail ölçeğigi ile yapılan kırılganlık değerlendirmesinde kişilerin cinsiyet, kaldıkları yer gibi farklı özelliklerine göre bir fark olup olmadığına bakılması ve fark var ise nedenlerinin ve çözümlerinin ortaya konulabilmesi için çözümler üretilmesine yardımcı olmaktır. Materyal ve Metod Çalışmamız İstanbul ili Sultangazi ilçesi Nevzat Ayaz Aile Sağlığı Merkezinde tek merkezli olarak çalışmamıza katılmayı kabul eden 65 yaş üstü ve yaşları 65 ile 94 arasında değişmekte olan toplam 113 olgu ile yapılmıştır. Nevzat Ayaz Aile Sağlı Merkezine bağlı hastaların bir kısmı da huzurevinde kalmaktadır. Bu nedenle Aile Sağlığı Merkezimize kayıtlı 65 yaş üstü kişilerin frail ölçeği ile değerlendirilmeleri yapılırken, kişilerin kaldıkları yer açısından da değerlendirilmeleri ayrı bir önem arz etmektedir. Aile Sağlığı Merkezimize başvuran kişiler Türkiye'de de geçerlik ve güvenilirlik çalışması yapılmış ve geçerli ve güvenli bulunmuş olan frail ölçeği ile değerlendirildiler. Bulgular Çalışmamızda olguların 58'i (%51.3) erkek, 55'i (%48.7) kadındır. Yaş ortalaması 73.13±6.52 yıldır. Olguların 56'sı (%49.6) Huzurevinde, 57'si (%50.4) Kendi evinde yaşamaktadır. Huzurevinde yaşayanlar ile kendi evinde yaşayanlar arasında erkeklerin yaş ortalamaları açısından istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (p>0.05). Huzurevinde yaşayan kadınların yaş ortalaması, Kendi evinde yaşayanlardan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.001). Huzurevinde yaşayanlar ile kendi evinde yaşayan kişilerin cinsiyet dağılımları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmamaktadır (p>0.05). Kendi evinde yaşayan kişilerin her zaman/çoğu zaman yorgunluk hissetme oranları (%29.8), Huzurevinde yaşayan kişilerden (%8.9) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.010). Toplam frail puanına göre Kendi evinde yaşayan kişilerin kırılgan olma oranları (%29.8), Huzurevinde yaşayan kişilerden (%12.5) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.049). Kendi evinde yaşayan erkeklerin kırılgan olma oranı (%27.6), huzurevinde yaşayan erkeklerden (%3.4) istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksektir (p:0.038). 65 yaş üstü bireylerde değerlendirilen toplamda 11 adet hastalık ve kilo kayıpları için tüm değişkenlerde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamamıştır. Buna karşın görece subjektif cavaplardan oluşan (ör: kendinizi nasıl hissediyorsunuz? ) farklılıklardan ötürü kendi evlerinde kalan kişiler huzurevinde kalan kişilerden daha kırılgan bulunmuşlardır. Sonuç Frail ölçeği gerek ucuz ve kolay uygulanabilirlik, gerekse verdiği anlamlı ve önemli bilgiler neticesinde toplumda ya da huzurevinde yaşayan yaşlıların takip ve ileriye dönük projeksiyonlarında etkin bir yöntemdir. Bireyleri sadece fit ve kırılgan olarak ayırmamaktadır. Aynı zamanda kırılganlığa giden süreçte ara basamak sayılabilecek kırılganlık öncesi dönemde özellikle yaşlı bakım, tanı ve tedavileri ile ilgilenen profesyoneller için, çok değerli bir yol gösterici ve zaman kazandırıcı araçtır.