Doğum şeklinin doğum sonrası cinsel fonksiyonlar, kadın genital benlik imajı ve genital görünüm algısı üzerine etkileri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: RÜMEYSA ELİF ERDEM
Danışman: Arzu Bilge TEKİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada kliniğimizde, doğum şeklinin doğum sonrası primipar kadınlarda cinsel fonksiyonu, genital benlik imajını ve genital görünüm algısını etkileyip etkilemediğini araştırmak hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Sancaktepe Şehit Prof. Dr. İlhan Varank Eğitim ve Araştırma Hastanesinde; 15 Kasım 2023 ve 15 Şubat 2024 tarihleri arasında Kadın Hastalıkları ve Doğum polikliniğine doğum sonrası 6 ila 12. ay arasında kontrol amacıyla başvuran 140 gönüllü primipar hastaya uygulanan prospektif bir anket çalışmasıdır. Normal vajinal doğum (n=70), sezaryen ile doğum (n=70) yapan hastalara cinsel işlev bozukluğunu değerlendirme yöntemi olarak FSFI (kadın cinsel işlev ölçeği), genital benlik imajını değerlendirmek amacıyla FGSIS (kadın genital benlik imajı ölçeği) ve genital görünüm algılarını değerlendirmek amacıyla Matti Dominoni ve arkadaşlarının yaptıkları bir çalışmadaki anketten Türkçe'ye uyarlanarak oluşturulan valide edilmemiş bir anket kullanıldı. Araştırmaya dahil edilen hastalar 18-35 yaş arası, 6 ila 12 ay önce 37. gebelik haftası ve üzerinde (term) tekil canlı ilk doğumunu yapmış olan ve daha önce bilinen akut ve kronik sistemik hastalığı olmayan hastalardan seçildi. Bulgular: Sezaryen doğum yapan grubun FSFI puanlarının, normal vajinal doğum yapan grubun FSFI puanlarından yüksek olduğu ve bu yüksekliğin istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p:0.001). Sadece normal vajinal doğum yapan grup içerisinde epizyotomi açılan (n:63, %90) ve epizyotomi açılmayan (n:7, %10) gruplar FSFI skorları açısından karşılaştırıldığında ise gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır (p:0.143). FSFI alt temalarına bakıldığında cinsel istek/cinsel uyarılma/lubrikasyon açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmazken; orgazm/memnuniyet ve ağrı-rahatsızlık alt temalarının ortalama puanları sezaryen ile doğum yapan grupta daha yüksek bulunmuştur ve iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmıştır. Normal vajinal doğum yapan katılımcıların ortalama FGSIS puanları 19,4±3,0, iken sezaryen doğum yapan katılımcıların ortalama puanları 20,3±2,2 olarak bulunmuştur (p:0.041). Genital algı anketine göre çalışmamızın sonuçlarına bakıldığında; doğum sonrası vulvada değişiklikler fark etme durumu, vajinal esneklikte azalma fark etme durumu, doğum sonrası vulva görünümünden memnun olma durumu, doğum sonrası semptomlar (disparoni) açısından iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı fark mevcuttur. Vajinal muayene sıklığı da cinsel fonksiyonları etkileyen faktörler arasında olduğu bulunmuştur (p:0,025). FSFI puanına göre cinsel işlev bozukluğu varlığını etkileyen faktörlere çok değişkenli analizde bakıldığında; FGSIS skorları ve doğum sonrası ağrılı cinsel ilişki varlığı olduğu saptanmıştır (sırasıyla p:0.001 , p:0.015). Sonuç: Sezaryen olan grubun doğum sonrası cinsel fonksiyonlarının ve kadın genital benlik imajının normal doğum yapan gruba göre daha iyi olduğu bulunmuştur. Cinsel fonksiyon alt etmenlerinden olan orgazm, memnuniyet, ağrı/rahatsızlık etmenleri açısından da CS olan grubun puanlarının daha yüksek olduğu gösterilmiştir. Buna rağmen mevcut literatüre ve çalışmamızın sonuçlarına bakıldığında cinsel fonksiyonlar açısından sezaryen koruyucudur diyemeyiz. Çalışmamızda her iki grubun da postpartum dönemde cinsel disfonksiyona sahip olduğu gösterilmiştir. Anahtar kelimeler: FSFI, FGSIS, postpartum, cinsel fonksiyonlar, kadın genital benlik imajı, genital görünüm algısı