Laktasyon dönemindeki kadınların diyet fitokimyasal indeks ve total antioksidan kapasitesinin belirlenmesi

KÜBRA NUR AKALIN AVCI

Laktasyon dönemindeki kadınların diyet fitokimyasal indeks ve total antioksidan kapasitesinin belirlenmesi

Tezin Türü: Yüksek Lisans

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: KÜBRA NUR AKALIN AVCI

Danışman: Kübra TEL ADIGÜZEL

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Bu çalışma, laktasyon dönemindeki kadınların diyet fitokimyasal indeks (Fİ) ve total antioksidan kapasitesinin (TAK) belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Kronik rahatsızlığı olmayan, 18-45 yaş aralığında ve laktasyon döneminde olan 80 kadın bu çalışmaya dahil edilmiştir. Bireylerin demografik özellikleri ve beslenme alışkanlıkları kaydedilmiştir. Antropometrik ölçümleri ve vücut kompozisyon analizleri yapılmıştır. Fiziksel aktivite düzeyi, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kaydı ve besin tüketim sıklığı sorgulanarak kaydedilmiştir. Diyet Fİ, 24 saatlik besin tüketim kaydı üzerinden hesaplanmıştır ve besin tüketim sıklık formu kullanılarak diyet TAK belirlenmiştir. Bulgular: Bireylerin ortalama yaşı 29,6 ± 5,15 yıl ve ilk gebelik yaşı 23,0 ± 4,14 yıl bulunmuştur. Ortalama vücut ağırlığı 68,6 ± 13,35 kg ve beden kütle indeksi (BKİ) 26,5 ± 5,17 kg/m^2'dir. Ortalama kas kütlesi 42,6 ± 4,26 kg ve yağ oranı %33,3 ± 7,31'dir. Ortalama bel çevresi 90,4 ± 12,29 cm, bel/kalça oranı 0,88 ± 0,06'dır. Ortalama diyet Fİ skoru 31,2 ± 15,57 ve diyet TAK 16,5 ± 8,41 mmol/gün belirlenmiştir. Diyet Fİ ve diyet TAK ile antropometrik ölçümler arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır (p>0,05). Bireylerin ortalama enerji alımı 1660,3 ± 504,04 kkal/gün, protein alımı 58,6 ± 21,10 g, yağ alımı 74,3 ± 24,50 g ve karbonhidrat alımı 181,9 ± 84,48 g bulunmuştur. Diyet Fİ skoru ile enerji (r=-0,241; p=0,032), protein (r=-0,251; p=0,025), karbonhidrat (r=-0,280; p=0,012), doymuş yağ asidi (r=-0,292; p=0,009), retinol (r=-0,292; p=0,008) ve E vitamini (r=-0,239; p=0,033) alım miktarları arasında negatif yönde; yağ (r=0,296; p=0,008) alım yüzdesi arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Diyet TAK ile doymuş yağ asidi (r=0,227; p=0,043), A vitamini (r=0,254; p=0,023) ve magnezyum (r=0,238; p=0,033) arasında pozitif yönde anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Bu dönemdeki kadınların çocuklarının şu anki antropometrik ölçümleri ile diyet Fİ ve TAK arasında herhangi bir ilişkinin olmadığı görülmüştür. Sonuç: Bu çalışmada diyet Fİ ve TAK'ın hem annelerin hem de bebeklerin antropometrik ölçümlerine etkisi bulunmamıştır. Ancak laktasyon dönemindeki kadınların fitokimyasal ve antioksidan bileşikler bakımından zengin beslenmesi anne bebek sağlığı açısından olumlu etkiler sağlayabileceği düşünülmektedir.