Spontan intrakranial kanamalı hastaların 28 günlük mortalite tahmininde serum magnezyum düzeyi ile APACHE-2 skorunun karşılaştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAŞAKŞEHİR ÇAM VE SAKURA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FURKAN DİKİCİ
Danışman: Gülçin Hilal ALAY
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: İntrakraniyal kanama, yüksek mortalite ve morbiditeyle seyreden, yoğun bakım yönetimi gerektiren ağır bir klinik tablodur. Bu çalışmanın amacı, spontan İKK'lı yoğun bakım hastalarında 28 günlük mortalitenin öngörülmesinde serum magnezyum düzeyi ile APACHE-2 skorunun karşılaştırmalı etkinliğini araştırmak ve serum magnezyumunun klinik bir prognostik belirteç olarak kullanılabilirliğini değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya, 1 Ocak 2021 – 1 Haziran 2024 tarihleri arasında T.C. Sağlık Bakanlığı Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Anesteziyoloji ve Reanimasyon Kliniği YBÜ' lerine kabul edilen, radyolojik görüntülemelerde spontan İKK'sı doğrulanmış 18 yaş üzeri 398 hasta dahil edilmiştir. Travmatik, tümöre bağlı ve koagülopati ilişkili kanamalar ile böbrek yetmezliği olan hastalar çalışma dışı bırakılmıştır. Hastalara ait demografik, klinik ve laboratuvar veriler geriye dönük olarak incelenmiştir. İstatistiksel analizler SPSS 23 programı kullanılarak gerçekleştirilmiş; gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U ve Ki-kare testleri, çok değişkenli analizde lojistik regresyon (enter yöntemi), mortalite öngörüsünde ise ROC analizi uygulanmıştır. Bulgular: Çalışma grubunun yaş ortancası 55 (18-91), 28 günlük mortalite oranı %13,8 olarak saptanmıştır. Tek değişkenli analizlerde yaş, GKS, APACHE-2 skoru, ventriküle kanama yayılımı ile yoğun bakım ve mekanik ventilasyon kalış süreleri mortalite ile istatistiksel olarak anlamlı ilişki göstermiştir (p<0,05). Serum magnezyum düzeyi ise hayatta kalan ve hayatını kaybeden hastalar arasında anlamlı farklılık göstermemiştir (p=0,668). Çok değişkenli lojistik regresyon analizinde APACHE-2 skoru mortalitenin bağımsız belirleyicisi olarak saptanmış (OR: 1,552; %95 GA: 1,332–1,809; p<0,001); bu sonuç bootstrap analizi ile de doğrulanmıştır. Serum magnezyum düzeyinin bağımsız etkisi ise anlamlı bulunmamıştır (p=0,438). ROC analizinde APACHE-2 için eğri altı alan 0,917 (%95 GA: 0,881–0,946), optimal eşik değeri ≥12 puan olarak belirlenmiş; bu eşikte duyarlılık %94,4, özgüllük %75,9 ve negatif prediktif değer %98,9 olarak hesaplanmıştır. Magnezyum için ise ROC eğrisi diyagonal hatta yakın seyretmiş, klinik kullanıma uygun bir eşik değer belirlenememiştir. Bununla birlikte, tek değişkenli korelasyon analizlerinde serum magnezyum düzeyi ile APACHE-2 skoru arasında negatif yönde zayıf düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=−0,203; p<0,05); bu ilişki özellikle yedi gün ve üzeri yoğun bakımda kalan hastalarda belirginleşmiştir. Sonuç: APACHE-2 skoru, spontan İKK'lı hastalarda 28 günlük mortalitenin güçlü ve bağımsız bir öngörücüsüdür. Serum magnezyum düzeyi tek başına mortaliteyi öngörmede yetersiz kalmakla birlikte, hastalık şiddeti ile gösterdiği negatif korelasyon ve uzamış kritik süreçteki tükenme eğilimi, bu elektrolitin bir biyolojik stres işareti olarak klinik izlemde değer taşıyabileceğine işaret etmektedir. Gelecekte homojen kanama tiplerini ve seri magnezyum ölçümlerini esas alan prospektif çalışmaların bu alandaki bilgi boşluğunu dolduracağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: APACHE-2, intrakraniyal kanama, magnezyum, mortalite, yoğun bakım