Hastanemizde kullanılan çeşitli dezenfektan ve antiseptiklerin sık görülen dirençli bakteriler üzerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2018
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SALİHA AYDIN
Danışman: İlhami ÇELİK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Dezenfektanlar; patojen mikroorganizmaların bulunduğu ya da bulunmasından kuşku duyulan yerler ve kontaminasyon kaynağı olabilecek cihaz ya da malzemeler için kullanılan kimyasal maddelerdir. Canlı doku üzerindeki veya içindeki özellikle deri ve mukozadaki patojen tüm mikroorganizmaların kimyasal maddeler kullanılarak öldürülmesi veya arındırılması işlemine ise antisepsi denilmektedir. Kullanılan kimyasal maddeye de antiseptik denir. Antiseptikler aynı zamanda vücut dokularına ya çok az ya da hiç zarar vermemelidir. Bir dezenfektanın ve antiseptiğin aynı birimde devamlı kullanılması, mikroorganizmaların bu dezenfektan ve antiseptiklere karşı direnç kazanmasına yol açacağından belli aralıklarla direnç gelişimi açısından kontrol edilmesi gerekmektedir. Halen kullanmakta olduğumuz dezenfektan ve antiseptiklere karşı hastanemizde daha önce bir duyarlılık çalışması yapılmamıştır. Bu çalışmada hastalarımızdan izole edilen mikroorganizmaların hastanemizde kullanılan çeşitli dezenfektanlar/ antiseptiklere duyarlılık durumununun belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma Sağlık Bilimleri Üniversitesi Kayseri Eğitim Araştırma Hastanesi Tıbbi Mikrobiyoloji Laboratuvarı'nda yapıldı. Mikroorganizmaların dezenfektan ve antiseptik ajanlara duyarlılığı kalitatif süspansiyon yöntemi ile çalışıldı. Çalışmada; Incidin foam® (2 propanol, etnanol, benzalkolyum klorür, glukoprotamin), Cidex Opa® (%0,55 orto-fitalaldehit), Skinman® Soft Protect (%89 etil alkol, vitamin E, gliserin, pantenol), Dicideral Pro® (%4 klorhekzidin glukonat, izopropanol), Biohand Chx Scrub® (%4 klorhekzidin glukonat, izopropanol), Platex® (%10 luk povidon iyot), Power Clean® (sodyum hipoklorit <%5) bileşiklerinin, Acinetobacter baumannii, Klebsiella pneumoniae, Pseudomonas aeruginosa, Staphylococus aureus ve standart suşlar; S. aureus NCTC® 12493, A. baumannii ATCC® BAA 1605, K. pneumoniae ATCC® 700603, P. aeruginosa ATCC® 27853 suşları üzerine duyarlılık durumlarının araştırılması planlandı. Bakteri suşları 0,5 McFarland bulanıklığa göre ayarlanıp dezenfektan/antiseptik çözeltileri ile mikrodilüsyon yapılarak sırasıyla bir, beş, 10 ve 20 dakika temas süreleri sonunda katı besiyerlerine pasaj yapılarak üreme olup olmadığı değerlendirildi.Bulgular: '%89 etil alkol, vitamin E, gliserin, pantenol' birinci dakika temas süresinde bir hastane suşu A. baumannii üremesi izlendi. Diğer hastane suşlarına ve standart bakteri suşlarına karşı birinci dakikadan itibaren etkin görüldü. '2 propanol, etnanol, benzalkolyum klorür, glukoprotamin' birinci dakika temas süresinde bir hastane suşu K. pneumoniae üremesi izlendi. Diğer hastane suşlarına ve standart bakteri suşlarına karşı birinci dakikadan itibaren etkin görüldü. '%0,55 orto-fitalaldehit' etki süresinin birinci dakikasında bir hastane suşu A baumannii, bir hastane suşu K. pneumoniae üremesi oldu. '%4 klorhekzidin glukonat, izopropanol' (Dicideral Pro®) temas süresinin birinci dakikasında bir hastane suşu K. pneumoniae üremesi oldu. '%4 klorhekzidin glukonat, izopropanol' (Biohand Chx Scrub®) sekiz hastane suşu A. baumannii ve P. aeruginosa ve standart suşlar A. baumannii ATCC® BAA-1605™, K. pneumoniae ATCC® 700603™, P. aeruginosa ATCC®27853™ tüm temas sürelerinde üreme saptandı. Ayrıca Biohand Chx Scrub® sekiz hastane suşu K. pneumoniae 1.,5.,10. dk etki sürelerinde üreme oldu, 20. dk temas süresinde ise beş hastane suşu K. pneumoniae üremesi saptandı. Sodyum hipoklorit <%5' in sulandırılmayan birinci dakika etki süresinde iki hastane suşu K. pneumoniae, bir hastane suşu P. aeruginosa üremesi saptandı. Ayrıca 5.-10. dakika temas süresinde olan bir hastane suşu K. pneumoniae üremesi saptandı. Sodyum hipoklorit %5 1/10 sulandırımlarında birinci dakika etki süresinde hastane suşlarında iki A. baumannii, üç K. pneumoniae ve bir P. aeruginosa üremesi izlendi. Ayrıca beşinci dakika etki süresinde hastane suşlarından iki K. pneumoniae ve 10., 20. dk temas süresinde bir K. pneumoniae üremesi izlendi. Sodyum hipoklorit %5'in 1/100 sulandırımında çalışılan bakterilerden birinci dakika temas süresinde K. pneumoniae ATCC® 700603™, altı hastane suşu A. baumannii, yedi hastane suşu K. pneumoniae, beş hastane suşu MRSA üremesi, beş hastane suşu P. aeruginosa saptandı. Beşinci dakika temas sürelerinde üç hastane suşu A. baumannii, altı hastane suşu K. pneumoniae, beş hastane suşu MRSA ve beş hastane suşu P. aeruginosa üremesi saptandı. Onuncu dakika temas sürelerinde iki hastane suşu A. baumannii, altı hastane suşu K. pneumoniae, beş hastane suşu MRSA, dört hastane suşu P. aeruginosa üremesi saptandı. Yirminci dakikatemas sürelerinde bir hastane suşu A. baumannii, beş hastane suşu K. pneumoniae, dört hastane suşu MRSA ve dört hastane suşu P. aeruginosa üremesi saptandı. Sulandırılmadan kullanılan povidon iyot, birinci dakika temas süresinde altı hastane suşu MRSA, iki hastane suşu K. pneumoniae ve iki hastane suşu P. aeruginosa üremesi oldu. Beşinci dakika etki süresinde üç hastane suşu MRSA üremesi izlendi. Povidon iyot ½ sulandırımında birinci dakika temas sürelerinde altı hastane suşu MRSA, bir hastane suşu P. aeruginosa, bir hastane suşu A. baumannii ve standart suşlardan S. aureus NCTC® 12493, K. pneumoniae ATCC® 700603™ üremesi oldu. Beşinci dakika temas süresinde üç hastane suşu MRSA üremesi izlendi. Povidon iyot 1/4 sulandırımında birinci dakika temas sürelerinde altı hastane suşu MRSA, bir hastane suşu P. aeruginosa, iki hastane suşu A. baumannii ve standart suşlardan S. aureus NCTC® 12493, K. pneumoniae ATCC® 700603™ üreme oldu. Beşinci dakika temas süresinde üç hastane suşu MRSA üremesi izlendi. Sonuç: Çalışmamızda saptanan sonuçlara göre hastanemizde kullanılan Platex®, nozokomiyal etken olan MRSA suşlarına önerilen sürede etkili değildi. Santral arter veya venöz kateter yerleşimi ya da revizyonu öncesi, cerrahi alan temizliğinde antiseptik olarak başka bir ajan tercih edilmesi uygun olacaktır. Platex® kullanım zorunluluğu varsa en az 10 dakika bekletilmeli ve sulandırılmadan kullanılmalıdır. Hastanemizde kullanılan klorhekzidin içeren cilt antiseptiği ajanlarından Dicideral Pro® 'ın etkili olduğu görüldü. Biohand Chx Scrub® dirençli gram negatif patojenlere yirminci dakikada dahi etkin olmadığı görülmüştür. Hastanemizde kullanılması uygun bulunmamıştır. Hastanemizde çamaşır suyu kullanımında sulandırılmaması önerilmektedir. Çamaşır suyu hastane suşlarına etki edebilmesi için en az yirmi dakika bekletilmelidir. Çok yüksek riskli alanlarda ve yüksek riskli alanlarda yüzey dezenfektanı olarak Incidin foam® gibi ajanlar tercih edilmesi önerilir. Hem hastaların hem de sağlık çalışanlarının hastane enfeksiyonlarından korunabilmesi için tüm hastanelerde dezenfeksiyon politikası oluşturulmalıdır. Her hastanenin kendi mikrobiyal floralarına karşı etkili antiseptik ve dezenfektanları tespit etmesi gereklidir. Anahtar kelimeler: Antisepsi, dezenfeksiyon, dezenfektan etkinlik, kalitatif süspansiyon testi, nozokomiyal enfeksiyon