İstanbul'un çeşitli ilçelerinde demir eksikliği anemisinin sıklığı ve demir gibi Türkiye projesi kapsamında çocuklarda demir kullanımının değerlendirilmesi

---

Tezin Türü: Doktora

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, HALK SAĞLIĞI ANABİLİM DALI, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: MERYEM KABALCI YILDIRIM

Danışman: Mustafa ÖZTÜRK

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Çalışmanın amacı, İstanbul'un çeşitli ilçelerinde 9-59 ay arası çocuklarda demir eksikliği anemisi sıklığını belirlemek ve "Demir Gibi Türkiye" projesi ile çocuklardaki demir kullanımını değerlendirmektir. Demir gibi Türkiye Projesinin kapsamında, demografik bilgiler, beslenme durumu, ailenin eğitim durumu, tedaviye sağladığı uyum ile demir profilaksisinin etkinliği değerlendirilir. Gereç ve Yöntem: Veri toplama sürecinde araştırmacı tarafından hazırlanan ve literatür doğrultusunda geliştirilen anket formu ile istatistiksel ölçümler kullanılmıştır. Çalışmanın evrenini İstanbul'da yaşayan 9-59 ay arası çocuklar oluşturmuş, örneklem basit rastgele yöntemle, %95 güven düzeyinde ve %5 hata payı ile hesaplanmıştır, araştırma 247 kişiyle yapılmıştır. Veriler, SPSS -27 istatistiksel paket programı aracılığıyla frekans, yüzde dağılımları, ki-kare testi, t-testi ve Anova analizleriyle değerlendirilmiştir. Demir kullanımın çocuk gelişimi üzerine etkileri de Denver II Gelişim Tarama Testiyle saptanmıştır. Bulgular: "Demir Gibi Türkiye" programı kapsamında çocuklarda anemi prevalansı %15,7 olarak belirlenmiştir. Demir önerisinin %88 oranla en çok aile sağlığı merkezlerindeki hekimler tarafından standart ilaçlarla yapıldığını bulunmuştur, ancak ilaç ölçek bilgisi, düzenli kullanım, süreklilik ve yan etkiler açısından sorunlar bulunduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, beslenme durumu ile anemi arasında anlamlı ilişki belirlenmiştir. Sonuç: Araştırma bulgularına göre, çocukların yaş gruplarına göre hemoglobin düzeyleri incelendiğinde, anlamlı biçimde arttığı saptanmıştır. Bulgular, "Demir Gibi Türkiye" programının sürdürülebilirliğinin artırılması gerektiğini vurgulamaktadır. Çalışma, çocukluk çağı anemisinin önlenmesinde tedaviye uyumun kritik rol oynadığını göstermiştir. Sağlık eğitiminin güçlendirilmesi, ebeveynlerin bilinçlendirilmesi ve ulusal stratejilerin yeniden düzenlenmesi önerilmektedir.