Hastane başvurusunda orta-ağır asidoz tablosu saptanan vakaların etiyolojik sınıflandırılması ve değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İZMİR DR. BEHÇET UZ ÇOCUK HASTALIKLARI VE CERRAHİSİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: YAKUP YAMAN
Danışman: Ünal Utku KARAARSLAN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Vücuttaki karmaşık metabolik ve biyokimyasal süreçler sonucunda asit yapılı maddeler ortaya çıkmaktadır. Bu asit maddelerin belli düzeyin üzerine çıkması çeşitli metabolik ve biyokimyasal süreçlerin bozulmasına neden olabilir. Vücutta hidrojen iyonunun (H+ ) dengelenmesi diğer iyonlara benzer şekilde hidrojen iyonu alım ve üretimi ile uzaklaştırılması arasındaki dengeye dayanmaktadır. pH, hidrojen iyonu konsantrasyonunun negatif logaritması olarak tanımlanır ve bu nedenle [H⁺] arttıkça pH değeri logaritmik olarak azalır. Asidoz, kan pH'ının normalin altında olduğu bir durumu ifade eder. Normalde, kanın pH'ı 7,35 ile 7,45 arasında dengelenmiştir. Asidemi, genellikle artmış hidrojen iyonu konsantrasyonu veya bikarbonat (HCO3 - ) seviyelerinin azalması sonucunda ortaya çıkar. Bununla birlikte, asidoz genellikle solunumsal asidoz, metabolik asidoz veya karmaşık asit-baz bozuklukları gibi altta yatan nedenlerle ilişkilendirilir. Asidoz, altta yatan nedenlerin tanı ve tedavisi hızlı ve uygun şekilde yapılmadığında morbidite ve mortaliteye sebep olabilecek bir durumdur. Amaç: Hastane başvurusunda orta-ağır asidoz saptanan vakaların etiyolojik değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: S.B.Ü İzmir Dr. Behçet Uz Çocuk Hastalıkları ve Cerrahisi Eğitim ve Araştırma Hastanesi başvurusunda son 10 yılda orta-ağır asidoz tablosuyla takip edilen 0-18 yaş hastalar incelenecektir. Olgu rapor formunda yer alan hastalara ait; yaş, cinsiyet, klinik ve laboratuvar bulguların "Olgu Rapor Formuna" kaydedilmesi planlanmıştır. Olgu rapor formuna kaydedilen veriler SPSS 25.0 paket programına veri olarak girilerek elde edilen sonuçlar makale yazım kurallarına uygun şekilde yazılmıştır. Bulgular: Çalışmaya alınan 173 hastanın %51,4'ü (n=89) erkek iken %48,6'sı(n=84) kadındı. Hastaların yaş ortancası 8 yaş (Çeyrekler arası fark: 5) yaş olarak belirlendi. Orta – ağır asidoz tablosundaki olguların eşlik eden kronik hastalıkları incelendiğinde hastaların %89,6'sında (n=155) eşlik eden kronik hastalığın olmadığı %10,4'ünde (n=18) olduğu saptandı. Olguların başvurduğu kliniklere bakıldığında %82,1'i viii (n=142) hasta acil servise %17,9'u(n=31) polikliniklere başvurduğu saptanmıştır. Olgularda orta–ağır derecede asidoz saptanmasını takiben uygulanan tedavi sonrasında laboratuvar parametrelerindeki düzelmenin gerçekleştiği birimler incelendiğinde, olguların %72,8'inin (n=126) acil serviste, %8,7'sinin (n=15) yenidoğan yoğun bakım ünitesinde, %5,2'sinin (n=9) çocuk yoğun bakım ünitesinde ve %13,3'ünün (n=23) diğer servislerde iyileşme gösterdiği belirlenmiştir. Asidoz ayrıcı tanısı yapıldığında 173 hastanın %8,1'i (n=14) solunumsal, %65,9'u (n=114) metabolik, %26'sı (n=45) karma tip asidoz olarak belirlendi. Sonuç: Sonuç olarak, bu çalışmada, orta-ağır düzeyde asidoz ile başvuran pediatrik yaş grubundaki (0-18 yaş) olguların klinik dağılımını ve etiyolojik nedenleri ortaya konmuştur. Asidozun tipine göre klinik yaklaşımın şekillendirilmesi ve hızlı ayırıcı tanı yapılması, mortalite ve morbiditenin azaltılmasında kritik öneme sahiptir. Yaptığımız analizlerde asidoz ayrıcı tanısı yapıldığında 173 hastanın %8,1'i (n=14) solunumsal, %65,9'u (n=114) metabolik, %26'sı (n=45) karma tip asidoz olarak belirlendi. Elde edilen bulgular, mevcut literatürle paralel biçimde, akut gastroenterit, solunum yolu enfeksiyonları ve sepsis gibi sık karşılaşılan klinik tabloların asidoz yönetiminde öncelikli olarak dikkate alınması gerektiğini gösterdi