Uzamış sarılıkla polikliniğe başvuran yenidoğanlarda etiyolojik nedenlerin ve klinik özelliklerin incelenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: SİNEM ÖZDEMİR
Danışman: Zuhal Aydan SAĞLAM
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda uzamış sarılıklı yenidoğanların etiyolojik nedenlerini ve klinik özelliklerini inceleyerek, ileri tetkik yapılması gereken riskli yenidoğanları tespit edebilmeyi böylece gereksiz tetkik istenmesinin önüne geçebilmeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel, tanımlayıcı olarak planlanan çalışmamıza, Mart 2022-Eylül 2022 tarihleri arasında Süleymaniye Kadın Doğum ve Çocuk Hastalıkları Hastanesi Yenidoğan Polikliniği'ne gelen uzamış sarılık tanılı 150 tane term yenidoğan dahil edildi. Uzamış sarılıklı term yenidoğanların bilgisayara kayıtlı verilerinden yenidoğanların; cinsiyeti, gestasyon haftası, kilo, boy, baş çevresi, sarılığın başladığı gün, polikliniğe başvuru zamanı ve başvuru nedeni, anemi varlığı, hipernatremi varlığı, patolojik tartı değişikliği, beslenme şekli, sarılıklı kardeş öyküsü, kan grubu, total, direkt ve indirekt bilirubin değeri, TSH (tiroid stimülan hormon) düzeyi, sT4 (serbest tiroksin) düzeyi, G6PDH (glukoz 6 fosfat dehidrogenaz), piruvat kinaz enzim düzeyi, CRP ( C reaktif protein) düzeyi, KCFT (karaciğer fonksiyon test) sonucu, tam idrar tahlili, idrar kültürü, idrarda redüktan madde varlığı, batın USG sonucu kaydedildi. Ek olarak yenidoğanların annelerinin; yaşı, parite sayısı, doğum şekli, etnik kökeni, kaçıncı gebeliği olduğu, akraba evliliği durumu, kronik hastalıkları, gebelikte edinilen hastalıkları kaydedildi. Sonuçların istatistiksel analizi için IBM SPSS Statistics 23 (IBM SPSS, Türkiye) programı kullanıldı. P-değerinin 0,05'in altında olduğu değerler istatistiksel olarak anlamlı değerlendirildi. Bulgular: Tamamı anne sütü ile beslenen 150 tane uzamış sarılık tanılı term yenidoğanların %54,7'sinin (n=82) cinsiyeti erkek idi. Yenidoğanların ortalama gebelik haftası 38,7±1,2 hafta, doğum ağırlıkları ise 3229±396 idi. Annelerin yaş ortalaması 27,72±5,031 (Min.-Maks.;18-44) idi. Annelerin %16'sında (n=24) akraba evliliği, %6,66'sında (n=10) gestasyonel diyabetes mellitus, %2,6'sında (n=4) hipertansiyon bulundu. Annelerin %51,3'ünün (n=77) NSD ile doğum yaptığı görüldü. Yenidoğanların polikliniğe ilk başvuru günleri ortalaması 9,84±6,29 gün iken, uzamış sarılık tanısı alma günleri ortalaması 15,1±2,28 gün idi. Geç tip anne sütü sarılığı %57,3 oranı ile en sık etiyolojik neden olarak bulundu. Ciddi hiperbilirubinemisi olan ve olmayan yenidoğanlar karşılaştırıldığında ciddi hiperbilirubinemi tanılı yenidoğanların polikliniğe ilk başvuru günleri daha erken, başvuru esnasındaki bilirubin değerleri ise daha yüksekti. Geç tip anne sütü sarılığı olan ve olmayan yenidoğanlar karşılaştırıldığında ise geç tip anne sütü sarılığı tanısı alan yenidoğanların polikliniğe başvuru günleri daha erken (p=0,006) bulundu. Sadece anne sütü alan gruplar değerlendirildiğinde ise benzer özellikler gösterdiği (p=0,205) görüldü. Risk faktörleri değerlendirildiğinde ABO ve Rh uygunsuzluğunun patolojik sarılık gelişimi ile ilişkili olduğu ancak başvuru bilirubini, beslenme şekli, anne yaşı, ilk gebelik durumu olması, tartı kaybı değişikliğinin ve cinsiyet gibi faktörlerin anlamlı bir etkisinin olmadığı görüldü. Sonuç: Çalışmamız sonucunda literatürle benzer olarak uzamış sarılık etiyolojisinde en sık neden olarak %57,3 ile geç tip anne sütü sarılığı bulunmuştur. Geç tip anne sütü sarılığı tanısı alan ve ciddi hiperbilirubinemisi olan yenidoğanların polikliniğe başvuru günleri diğer gruplara göre daha erken (p=0,006) saptanmıştır. Uzamış sarılığın, sıklıkla selim nedenlere bağlı olarak ortaya çıktığı bilinmekle birlikte patolojik nedenlerin ayırt edilebilmesi ve doğru tanı konularak gerektiğinde tedavi edilebilmesi, yenidoğanlarda özellikle nörolojik açıdan kalıcı sekellerin önlenebilmesi için oldukça önemlidir. Anahtar Kelimeler: Anne sütü, Uzamış sarılık, Yenidoğanın hemolitik hastalığı