Bir eğitim araştırma hastanesinde diyet polikliniğine başvuran yetişkin bireylerde yeme bağımlılığı sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

ZEKİYE KARAKUŞ

Bir eğitim araştırma hastanesinde diyet polikliniğine başvuran yetişkin bireylerde yeme bağımlılığı sıklığı ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık

Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye

Tezin Onay Tarihi: 2025

Tezin Dili: Türkçe

Öğrenci: ZEKİYE KARAKUŞ

Danışman: Derya ÇAMUR

Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu

Özet:

Amaç: Yeme bağımlılığı, kişinin yeme davranışı kontrolünü kaybetmesiyle bazı yiyecekleri tedricen artan düzeyde yemesi olarak tanımlanmaktadır. Yeme bağımlılığına neden olduğu düşünülen fiziksel, biyolojik ve çevresel birçok faktör olduğu bilinmektedir. Bu araştırma diyet polikliniğine başvuran kişilerde yeme bağımlılığı sıklığını ve ilişkili faktörleri saptamak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Kesitsel tipteki araştırma, Gülhane Eğitim Araştırma Hastanesi Diyet Polikliniği'ne başvuran 414 katılımcıyla yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafında hazırlanan anket formu, Pitssburg Uyku Kalitesi İndeksi (PUKİ) ve Modifiye Yeme Bağımlılığı Ölçeği (mYYBÖ 2.0) kullanılmıştır. Verilerin analizinde sürekli değişkenlerin değerlendirilmesinde Mann-Whitney U Testi, Kruskal-Wallis Testi, kategorik değişkenlerin analizinde Ki-kare ve Fisher'in kesin testi kullanılmıştır. Her iki ölçek için iç tutarlılık değeri olan Cronbach alfa hesaplanmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi olarak p<0,05 kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş yaş ortalamaları 41,4±15,0, %63,3'ü kadındır. mYYBÖ 2.0'den aldıkları puanların ortalaması (±SS) 1,4±2,1, ortancası 0,0'dır, ölçek sınıflamasına göre sınıflamaya göre katılımcıların %5,6'sında (n=23) şiddetli yeme bağımlılığı mevcuttur. Hastalık durumu, ilaç kullanım durumu, ana öğün atlama, atıştırma yapma, yeme hızı, duygu durumu ile yeme isteğinde değişim, BKİ, beden algısı, ağırlığından memnun olma, diyetisyen başvuru durumu ve diyetisyen başvuru nedenine göre Modifiye Edilmiş Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği Sürüm 2.0 (mYYBÖ 2.0) puanları açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca PUKİ sınıflamasına göre mYYBÖ 2.0 sınıflaması incelendiğinde gruplar arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlıdır (p<0,001). Sonuç: Yeme bağımlılığını etkileyen birçok faktör olduğu görülmüştür. Bulaşıcı olmayan hastalıklar açısından mühim risk faktörlerinden olan obezite müdahale programlarında yeme bağımlılığı da dikkate alınmalıdır. Sağlık personelinin bu konuda eğitimi ve farkındalığı sağlanmalıdır. Yeme bağımlılığı ile ilgili tanı sınıflamalarında yer alması önemlidir.