Tip 2 diyabeti olan kişilerde hastalık algısının ve ilaç uyumunun diyabet kontrolü üzerine etkisinin araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL FATİH SULTAN MEHMET SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2021
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYSUN DEMİR
Danışman: Berrin TELATAR
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:AMAÇ: Diyabetik hastaların tedaviye uyumu glisemik kontrolü olumlu etkileyerek akut komplikasyonların oluşmasını engeller, kronik komplikasyonların oluşmasını geciktirir. Kronik hastalıklarda tedaviye uyum hastaların içinde bulundukları durumu nasıl algıladıklarından ve bazı sosyodemografik özelliklerden etkilenmektedir. Çalışmamız, Tip 2 DM'li hastalarda hastalık algısı ve ilaç uyum düzeylerinin belirlenip bunların glisemi değerleri üzerine etkisini incelemek amacı ile gerçekleştirilmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışma tanımlayıcı, kesitsel bir çalışma olup örneklemini, 01.12.2020 – 26.02.2021 tarihleri arasında SBÜ İstanbul Fatih Sultan Mehmet Eğitim ve Araştırma Hastanesi Üsküdar Diyabet Merkezi diyabet polikliniklerine başvuran 348 Tip 2DMhastası oluşturdu. Çalışmaya alınan hastalara; sosyodemografik özellikler ile diyabet hastalığı ve ilaç kullanım durumu hakkında hazırlanan bir anket formu, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği-8 ve Kısa Hastalık Algı Ölçeği uygulandı. Glisemik kontrol hedeflerine ulaşmayı değerlendirmek için son 3 ayda bakılan HbA1c ve açlık plazma glukozu ile evde ölçülen kan şekeri değerleri kullanıldı. Çalışmamızda elde edilen veriler SPSS 25 paket programı ile analiz edildi. Sonuçlar yorumlanırken anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edildi. BULGULAR: Çalışmaya katılan hastaların MTUÖ-8 puanortalaması6,51 ±1,46 olarak hesaplanmıştır. Bu skor hasta grubunun tedaviye uyum düzeyinin orta derecede olduğunu gösterdi. Çalışmaya katılan hastaların %26,1'nin tedavi uyumunun düşük, %32,8'inin ise tedavi uyumunun yüksek olduğu gözlenmiştir. Yaş, cinsiyet, ,eğitim seviyesi, gelir durumu, hastalık süresi, kullanılan tedavi şekli, ailede diyabet tanılı hasta olması tedavi uyumu açısından sayısal farklılıklar gösteriyor olsa da bu farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı tespit edilmiştir. Hastaların ilaç uyumu arttıkça hastalarda glisemik kontrol sağlandığı tespit edildi. Hastaların ilaç uyumu arttıkça HbA1c seviyeleri azalmaktaydı ama bu istatistiksel olarak anlamlı değildi. Çalışmamızda KHAÖ puan ortalaması 40,04±9,6 (min:0- max:80) olarak hesaplanmıştır. KHAÖ skorunun yaş arttıkça azaldığı gözlendi. Kadınlar ve eğitim seviyesi düşük olanların hastalık algısının olumsuz olduğu tespit edildi. Gelir düzeyi ve ailede diyabet öyküsü ile hastalık algısı açısından fark tespit edilmedi, ancak diyabet hastalığının süresi, alınan tedavi, egzersiz, diyete uyum açısından farklar ististiksel olarak anlamlıydı. KHAÖ puanları glisemik kontrol değerleri açısından incelendiğinde HbA1c, 3 günlük AKŞ ve TKŞ açısından anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Glisemik kontrolü iyi olanlarda ölçek puanları düşüktür ve hastalık algısı olumludur. İki ölçeğe ait puanlar karşılaştırıldığında MTUÖ-8 puanı ile KHAÖ puanı arasında negatif yönlü istatistikçe anlamlı zayıf bir ilişki saptanmıştır (p<0.001). SONUÇ: Çalışmamızda Tip 2 DM'li hastalarda hastalık algısının ve ilaç uyumunun, glisemik kontrol değerleri üzerine etkisi gösterilmiştir. Elde ettiğimiz sonuçlar, olumsuz hastalık algısının ve tedaviye düşük uyumun glisemik kontrolün sağlanmasında negatif etkisini ortaya koymuştur. Bu sonuçları destekleyen daha geniş çaplı araştırmalarla tedavi başarısının arttırılabileceği düşünülmektedir. Bu durum Aile Hekimliği'nin çekirdek yeterliliklerinden olan kişisel bakımın önemini ortaya koymaktadır. ANAHTAR KELİMELER: Diyabetes Mellitus, Morisky Tedavi Uyum Ölçeği-8, Kısa Hastalık Algı Ölçeği, Tedavi Uyumu, Hastalık Algısı