Obez çocuklarda serum speksin düzeyi ile karaciğer yağlanması arasındaki ilişki
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL BAĞCILAR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DİLARA CENGİZ
Danışman: Meltem EROL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Obezite çocukluk ve ergenlik döneminde tüm dünyada en hızlı artan en önemli sağlık sorunlarından biridir. Çocukluk çağı obezitesi birçok ülkede endişe verici boyutlara ulaşmaktadır ve ciddi sorunlar teşkil etmektedir. Çocukluk çağı obezitesi aynı zamanda yetişkin obezitesi için önemli bir risk faktörüdür Yaşamın ileri yıllarında kalp hastalıkları, hiperlipidemi, hiperinsülinemi, hipertansiyon ve erken ateroskleroz gibi diğer kronik hastalıklar için çeşitli risk faktörleri oluşturur. Uzun vadeli sağlık sorunlarının yanı sıra sosyal dışlanmışlık, düşük benlik saygısı ve bozulmuş yaşam kalitesi gibi psikososyal sorunlarla da ilişkilendirilebilir. Uzun vadeli sağlık sorunlarına nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı da dahil edilebilir. Nonalkolik yağlı karaciğer hastalığı alkol tüketimi olmadan hepatositlerin %5'inden fazlasında steatoz varlığı ile tanımlanır ve obezite ile çok yakından ilişkilidir. Çalışmamızda 6 ile 18 yaş arasındaki obez çocuklarda serum speksin düzeylerini değerlendirmek ve serum speksin düzeyi ile karaciğer yağlanması arasındaki ilişkiyi araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Bu prospektif kesitsel çalışma Ağustos-Aralık 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi İstanbul Bağcılar Sağlık Uygulama ve Araştırma Merkezi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Kliniğine obezite sebebiyle başvuran vücut kitle indeksi 95 persentil ve üzerindeki olan 6 - 18 yaş arası 40 adet obez çocuk ve herhangi bir şikayeti olmayıp rutin izlem için genel polikliniğine başvurmuş olan 6 - 18 yaş arası 40 adet sağlıklı çocuk ile yapıldı. Çocukların kendilerinden ve/veya ailelerinden onam alındıktan sonra fizik muayeneleri yapılıp tüm olguların yaş ve cinsiyetleri not edilip, boy ve kiloları ölçülüp, vücut kitle indeksleri hesaplandı vücut kitle indeksi kilogram cinsinden ağırlığın metre cinsinden boyun karesine (kg/m2) bölünmesi şeklinde hesaplandı. Serum biyokimya değerlerine bakılarak açlık glukozu, insülin, AST, ALT, kolesterol, LDL kolestrerol, HDL kolesterol, trigliserid ve HOMA-IR değerleri hesaplandı. Hepatosteatozu değerlendirebilmek için obez olguların üst abdomen ultrasonografileri çektirildi. Obez ve kontrol olgu gruplarının serum speksin değerleri ölçülerek obez ve kontrol grubunun toplanan bütün verileri ile karşılaştırıldı. Ayrıca çalışmaya katılan obez olgu grubunun serum speksin değerleri ile hepatosteatoz varlığı, hepatosteatozun derecesi ve obezitenin diğer komplikasyonları arasındaki ilişkisi açısından değerlendirildi. Bulgular: Çalışmamıza katılan çocukların yaşları 6 ile 18 arasında değişmekte olup, 49'u (%61,3) erkek ve 31'i (%38,8) kadın olmak üzere toplam 80 çocuk ile yapılmıştır. Çocukların yaşları ortalaması 11.43±3.37'dir. Çalışma 40'ı (%50) obez ve 40'ı (%50) kontrol olmak üzere 2 grup altında incelenmiştir. Obez olgu grubunun kilo ve VKİ ortalamaları kontrol olgu grubundan istatistiksel olarak anlamlı düzeyde yüksek saptandı (p:0.000; p 0.05). Speksin ile diğer parametreleri karşılaştırdığımızda obez ve kontrol olgu grubunun serum speksin değerleri ile VKİ, ALT, AST, trigliserit, kolesterol, LDL, HDL, glukoz, insülin ve HOMA-IR parametreleri değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptamadık (p>0.05). Kontrol olgu grubunun serum speksin değerleri ile kolesterol değerleri arasında ters yönlü, %33,5 düzeyinde ve istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptadık (p:0.035; p<0.05). Aynı zamanda tüm olgularda serum speksin değeri ile VKİ ve ALT değerleri arasında ters yönlü sırasıyla %45,7 ve %26,5 düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı ilişki saptadık (sırasıyla p:0.000, p:0.017). Sonuç: Serum speksin seviyesi obez çocuklarda, sağlıklı kontrollerden düşük bulunmuştur. Ayrıca serum speksin seviyesinin karaciğer yağlanması, insülin direnci ve diğer obezite komplikasyonları ile arasında anlamlı bir ilişki kurulamadığı saptanmıştır. Çocuklarda speksin ile obezite ve komplikasyonları arasındaki ilişkinin daha iyi aydınlatılabilmesi daha çok sayıda olgu ve geniş gruplar ile çalışmaların yapılması ve yapılan bu çalışmaların çok merkezli ve aynı zamanda çok uluslu olması ile mümkün olabilir. Anahtar Kelimeler: Çocuk, Speksin, Obezite, İnsülin direnci, Karaciğer yağlanması