Kumar oynama bozukluğu tanısı almış bireylerin eşlerinin algılanan aile işlevsellik ve eş bağımlılık düzeylerinin incelenmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BAĞIMLILIK VE BAĞIMLILIK MÜCADELE ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYŞE NAZLI HUNCA OLCAY
Danışman: Başak ÜNÜBOL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmanın amacı, KOB tanısı almış bireylerin eşlerinin eş bağımlılık düzeyleri ile algıladıkları aile işlevsellik düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesidir. Eş bağımlılık kavramı, özellikle alkol bağımlılığı ile ilişkilendirilmiştir ancak KOB ile olan ilişkisi sınırlı düzeyde araştırılmıştır. Bu çalışma, literatürdeki bu boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Gereç ve Yöntem: Araştırma, analitik-kesitsel tasarımda yürütülmüştür. ERSH AMATEM birimine bağlı BADEM ve DANTE'ye başvuran, DSM-5'e göre KOB tanısı almış bireylerin ayaktan tedavi sürecindeki eşlerinden veriler toplanmıştır. Örneklem, G*Power 3,1 programıyla hesaplanan minimum sayı dikkate alınarak 230 katılımcı ile tamamlanmıştır. Veriler; Tanıtıcı Bilgi Formu (EK-3), AİBÖ (EK-4) ve EşBBÖ (EK-5) aracılığıyla toplanmıştır. İstatistiksel analizlerde tanımlayıcı istatistiklerin yanı sıra bağımsız iki örneklem t-testi, One-Way ANOVA, Kruskal Wallis testi ve Spearman korelasyon analizi kullanılmıştır. Bulgular: Araştırma grubundaki katılımcıların tamamı kadındır ve yaş ortalaması 35,45±6,22'dir. Katılımcıların EşBBÖ toplam puan ortalaması 58,40±13,89'dur ve bu değer, hafif düzeyde eş bağımlılığa işaret etmektedir. Eş bağımlılık düzeyine göre dağılım incelendiğinde, %31,7'si düşük, %54,8'i hafif, %13,5'i orta düzeyde eş bağımlılık göstermektedir. Aile işlevsellik düzeyi ise ortalama 83,76±20,56 olarak bulunmuştur. Ayrıca, eş bağımlılık düzeyi ile aile işlevsellik düzeyi arasında negatif yönde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r=-0,275; p<0,001). Sosyo-demografik değişkenlere göre analizler; çalışan, evliliğinin ilk yıllarında olan ve eşinin kumar sorununu uzun süredir bilen bireylerin eş bağımlılık düzeylerinin daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Aile işlevsellik düzeyleri ise yaş, gelir ve eğitim durumuna göre anlamlı farklılık göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, KOB tanısı almış bireylerin eşlerinde eş bağımlılık düzeyinin yükseldikçe, aile işlevsellik düzeyinin anlamlı biçimde azaldığını göstermektedir. Bu bulgu, eş bağımlılığın aile içi rolleri, duygusal etkileşimi ve iletişimi olumsuz etkilediğini desteklemektedir.