Bir eğitim ve araştırma hastanesine sağlık raporu almak için başvuran sürücü/sürücü adaylarında obstrüktif uyku apne sendromu sıklığının belirlenmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ASIM BÜKÜŞ
Danışman: Mehmet ÖZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Obstrüktif uyku apne sendromu (OUAS) uyku sırasında tekrarlayan solunum durmalarıyla belirgin olan bir hastalıktır. Tekrarlayan solunum durmaları sonucu oksijen akışı kesintiye uğrar, daha sonra solunum olayının tekrar başlaması ile reoksijenizasyon sağlanmış olur ve dokularda mikro düzeyde bir hipoksi/reperfüzyon hasarı meydana gelir. Bu değişiklikler sonucunda özellikle nörolojik ve kardiyovasküler komplikasyonlar oluşmaktadır. Reflekslerde azalma, motor koordinasyonun kaybı, konsantrasyon bozukluğu, uykuya eğilim gibi nörolojik sekeller, el ayak uyumu, konsantrasyon ve buna benzer motor koordinasyon ihtiyacı olan durumlarda başarısızlığa neden olarak iş kazalarının artması ile sonuçlanır. İş kazalarının artması kişisel ölüm ve yaralanmalara neden olmakla birlikte profesyonel şoförlük gibi mesleklerdeki kazalar toplumun tamamı açısından sorun oluşturmaktadır. Türkiye'deki kaza oranları ve buna bağlı olarak meydana gelen kayıplar yüksek düzeyde olup yılda yaklaşık olarak yarım milyona yakın kaza olmakta ve yaklaşık olarak 4000 kişi bu kazalar sonucunda hayatını kaybetmektedir. Trafik kazalarına yatkınlığı arttırması nedeniyle OUAS tanısı olan bireylerin bu hastalık yönünden değerlendirilmesi ve beden kitle indeksi (BKİ) 33'ün üzerinde olanların polisomnografi testi yapılarak uyku apnesi tanısı alanların tedavi edildikten sonra sürücü belgesi sağlık raporu düzenlenmesi gerekmektedir. Bu araştırmada sürücü belgelerini yenilemek ya da sürücülük eğitimine başlamak için sağlık durumunun uygunluğunu belgeleyen raporu almak için bir eğitim ve araştırma hastanesine başvuran bireylerde OUAS sıklığının belirlenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Antalya Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Polikliniği'ne Nisan 2016 ile Aralık 2020 arasında başvuran 7382 sürücü/sürücü adayının doldurmuş olduğu beyan formları ile düzenlenen sağlık raporları geriye dönük olarak incelendi. Başvuranlara ait tıbbi kayıtlar, ilaç/malzeme kullanım raporları, sağlık kurulu (engelli) raporları, beyan formları, konsültasyon belgeleri ve tetkik sonuçları da gerektiğinde incelemeye alındı. Başvuranlardan BKİ'si 33'ün üzerinde olanların veya gündüz aşırı uyku hali tanımlayanların cinsiyet, yaş, eğitim durumu ve meslek gibi demografik özellikleri ile, sevk edildikleri Kulak Burun Boğaz (KBB) uzman hekimi tarafından yapılan muayene ve tetkik sonuçları arasındaki ilişkiler değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya sürücü belgesi almak için başvuran toplam 7382 kişi dahil edilmiştir. Katılımcıların yaş ortalaması 38,68±15,48 yıl ve BKİ ortalaması 25,15±3,96 kg/m2 olarak belirlenmiştir. Araştırmaya dahil edilenlerin 5398'i (%73,1) erkek ve 1984'ü (%26,9) kadındı. Başvuran kişilerin %1,3'ünün BKİ değeri 33 ve üzerinde bulunmuştur. Araştırmaya dahil edilenlerden 30 kişi (%0,4) uyku bozukluğu beyanında bulunurken, 104 kişide (%1,4) uyku apnesi şüphesi ve 32 kişide (%0,4) uyku apnesi tanısı saptanmıştır. Yaşı 65 ve üzerinde olan grupta uyku bozukluğu beyanı (p=0,003) ve uyku apnesi tanısı bulunma oranı (p<0,001), 40-64 yaş ve ≥65 yaş grubunda ise uyku apnesi şüphesi oranı (p<0,001) anlamlı daha yüksek bulunmuştur. Erkeklerde uyku apnesi tanısı alan kişi oranı kadınlara göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksek belirlenmiştir (p=0,026). BKİ ≥33 olan sürücü/sürücü adaylarında uyku apnesi tanısı alanların oranı daha yüksek saptanmıştır (p<0,001). Mesleklere göre bakıldığında şoför ve emeklilerde uyku apnesi şüphesi olan kişilerin daha yüksek oranda olduğu saptanmıştır (p<0,001). Herhangi bir hastalık tanısı olan veya normal dışı muayene bulgusu saptanan kişilerde, uyku bozukluğu beyanı, uyku apnesi şüphesi ve uyku apnesi tanısı oranının yüksek olduğu belirlenmiştir (p<0,001). Uyku bozukluğu beyanında bulunan 30 kişiden 14'ünde (%46.7) uyku apnesi tanısı saptanmıştır. Uyku apnesi şüphesi bulunan 104 kişinin de 32'si (%30.8) uyku apnesi tanısı almıştır. Sonuç: Çalışmamızda BKİ ≥33 olan, uyku bozukluğu belirtisi olan bireylerin, yönetmeliğe uygun olarak, KBB uzmanına sevk edildiği ve bu hastalarda OUAS sıklığının topluma göre daha yüksek olduğu saptanmıştır. Ayrıca erkek cinsiyet, ileri yaş, kronik hastalık gibi OUAS açısından risk faktörleri olan kişilerde de OUAS tanısı alma oranı yüksek bulunmuştur. Sürücü belgesi sağlık raporu almak için başvuranlar ilgili yönetmeliğe göre dikkatli ve özenli biçimde değerlendirilmeli, trafik kazalarına yatkınlığı arttırdığı için OUAS yönünden risk grubunda olan bireyler ileri inceleme yapılmak üzere ilgili uzmanlara yönlendirilmelidir.