COVID-19 pandemi döneminde bireylerin ruhsal durumları ve fiziksel aktivite düzeylerinin yaşam kalitelerine etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2022
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: FATMA ŞAHİNBAŞ
Danışman: Memet Taşkın EGİCİ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Çalışmamızda katılımcıların Covid-19 pandemi sürecindeki ruhsal durumları ve fiziksel aktivite düzeyleri belirlenerek yaşam kaliteleri üzerine etkilerinin değerlendirilmesi hedeflenmiştir. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipte olan araştırma, Eylül-Kasım 2021 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Haydarpaşa Numune Eğitim ve Araştırma Aile Hekimliği polikliniklerine başvuran bireyler ile yapıldı. Bireylere sosyodemografik özelliklerin sorgulandığı Katılımcı Bilgi Toplama Formu ile Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi (kısa), Beck Depresyon Ölçeği, Beck Anksiyete Ölçeği ve Kısa Form-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği uygulandı. İstatiksel olarak p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 175 kişinin %48,6'sı kadın; %40,0'ı evli, %32.0'si bekar, %28.0'i dul/boşanmış olarak belirlenmiştir. Yaş ortalaması 39.21±13.66 olarak bulunmuştur. Bireylerin %44.6'sının kronik hastalığı olup %42.9'u düzenli ilaç kullanmakta; %57.1'i sigara içmektedir. Katılımcılardan %43.4'ü Covid-19 enfeksiyonu geçirdiğini, %56.6'sı geçirmediğini belirtmiştir. Kronik hastalığı olanların %59.0'u Covid-19 enfeksiyonu geçirdiğini ifade etmiş olup Covid-19 enfeksiyonu geçirme durumu ile kronik hastalığı olma durumu arasında anlamlı ilişki saptanmıştır (x2=13.842, p<0.001). Covid-19 geçirenlerin BAÖ ve BDÖ puan ortalamaları geçirmeyenlere göre anlamlı olarak daha yüksek; SF-36 alt ölçek puanları ise anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur. BAÖ ve BDÖ sınıflamalarına göre; bireylerin %16'sında normal bulgular, %24.0'ünde hafif, %38.9'unda orta, %21.1'inde şiddetli düzeyde anksiyete; % 15.3'ünde normal/minimal, %18.9'unda hafif, %38.9'unda orta, %26.9'unda şiddetli düzeyde depresyon bulguları saptanmıştır. Kronik hastalığı olan ve düzenli ilaç kullananların BAÖ ve BDÖ puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0.001). Bireylerin yaşlarıyla SF-36'nın alt ölçek puanları arasında zayıf düzeyde, negatif yönlü; BAÖ puanları arasında ise çok zayıf düzeyde pozitif yönlü; BDÖ puanları arasında zayıf düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki saptanmıştır (p<0.001). SF-36'nın alt ölçekleriyle BAÖ, UFAA Toplam Fiziksel Aktivite ve Yürüme puanları arasında anlamlı ilişki tespit edilmiştir (p<0.05). Katılımcıların BAÖ ve BDÖ puanları ile SF-36'nın alt ölçek puanları arasında orta, zayıf ve çok zayıf düzeyde negatif yönlü istatistiksel anlamlı ilişki bulunmuştur. Katılımcıların BDÖ puanı ile UFAA Toplam Fiziksel Aktivite puanı arasında zayıf düzeyde, negatif yönlü anlamlı bir ilişki tespit edilmiştir. Tartışma ve Sonuç: Çalışmamızda pandemi sürecinde bireylerin fiziksel aktivite düzeylerinin azaldığı, anksiyete ve depresyon yatkınlığının arttığı bulunmuştur. Bu durumların katılımcıların yaşam kalitelerini olumsuz etkilediği tespit edilmiştir. Kronik hastalık sahibi bireylerin sıkça başvurduğu aile hekimliği polikliniklerinde yapılan çalışmamızda, kronik hastalığı olan bireyler, olmayanlara göre daha sık Covid-19 enfeksiyonu geçirdiklerini ifade etmişlerdir. Ayrıca hastalığı geçirdiğini ifade eden bireylerin anksiyete ve depresyon ölçek puanlarının arttığı görülmüştür. Pandemi sürecinin devam ettiği düşünülerek yaşam tarzı değişiklikleri ile bireylerin fiziksel aktivite düzeylerinin artırılması amaçlanmalı ve çeşitli ruhsal bozukluklara psikolojik destek sağlanmalıdır. Aile hekimliğinin temel koruyucu sağlık hizmetlerdeki rolü ve bütüncül yaklaşımı gereği, bu süreçte bireylerin ruhsal ve fiziksel durumlarının korunmasında, kronik hastalıklarının kontrol altında tutulmasında aile hekimlerine büyük rol düşmektedir. Anahtar Kelimeler: Covid-19 pandemisi, fiziksel aktivite, ruhsal durum, yaşam kalitesi