Farklı yöntemlerle belirlenen diyet kalitesinin gestasyonel diyabet ile ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, BESLENME VE DİYETETİK ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2024
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: BERNA BETÜL CİHAN
Danışman: Kübra TEL ADIGÜZEL
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Gestasyonel diyabetes mellitus (GDM) ilk kez gebelikte teşhis edilen ve maternal ve fetal sağlığı etkileyen önemli bir sorundur. Bu araştırma, farklı diyet kalite indekslerinin (Dietary Approach to Stop Hypertension-Hipertansiyon Tedavisine Diyetsel Yaklaşım (DASH) Skoru, Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği, Sağlıklı Yeme İndeksi (SYİ), Diyet İnflamatuar İndeks (Dİİ) ve Fitokimyasal İndeks (Fİ)) GDM ile ilişkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve yöntem: Çankırı Devlet Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Polikliniği'nde takip edilen, gebeliğinin 24-28. haftasında olan GDM'li (40 gebe) ve sağlıklı (47 gebe) gebeler araştırmaya dahil edilmiştir. Gebelere GDM teşhisi Oral Glukoz Tolerans Testi (OGTT) sonucuna göre hekim tarafından konulmuştur. Bireylere yüz yüze görüşme yöntemi ile anket uygulanmıştır. Anket; gebelere ait özellikler, beslenme alışkanlıkları, fiziksel aktivite düzeyi, biyokimyasal bulgular, antropometrik özellikler, 24 saatlik geriye dönük besin tüketim kayıtları ve gebelik dönemine ait miktarlı besin tüketim sıklıkları bölümlerinden oluşmaktadır. Fitokimyasal indeks, Dİİ, DASH, SYİ skoru, besin tüketim kaydından hesaplanmıştır. Akdeniz diyeti uyum ölçeği uygulanmıştır ve Akdeniz diyet skoru hesaplanmıştır. Bulgular: Gestasyonel diyabetli gebelerin sağlıklı gebelere kıyasla Beden Kütle İndeksi (BKİ) ortalaması anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (p=0,025). Gebelik öncesi BKİ'nin artması GDM oluşum riskini 3,09 kat artırmıştır (%95 GA 1,02-9,32). Gebeliklerinin 24-28. haftalarında olan gebelerin bu haftalara kadar olan ağırlık kazanımı ortalaması GDM'li gebelerde 8,2±0,60 kg, sağlıklı gebelere 4,7±0,69 kg olarak belirlenmiştir. İki grup arasında 24-28. haftalara kadar olan ağırlık kazanımı ortalaması anlamlı düzeyde farklı bulunmuştur (p=0,00). Ayakta iş görme süresinin artması GDM oluşum riskine karşı koruyucu olduğu saptanmıştır. Sağlıklı yeme indeksi, Dİİ, Fİ ve DASH diyetinin GDM oluşum riski ile ilişkisi saptanmamıştır. Gestasyonel diyabet riski ve Akdeniz diyetine uyum arasındaki ilişki anlamlı bulunmuştur (%95 GA, 0,28-0,87). Akdeniz diyeti GDM oluşum riskine karşı koruyucu bulunmuştur. Sonuç: Diyet kalitesinin değerlendirilmesi GDM ile ilişkili beslenme alışkanlıklarının erken dönemde tespit edilmesi için önemlidir. Gebeliğin ilk trimesterinden itibaren sağlıklı beslenme örüntüsüne sahip diyet kalite indekslerine uyumun fazla olması GDM riskinin önlenmesinde etkilidir. Gestasyonel diyabet riskinden korunmak için gebelere özellikle Akdeniz diyetine uygun sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazandırılmalıdır. Anahtar kelimeler: Akdeniz diyeti, diyet, Hipertansiyonu Önlemek İçin Diyet Yaklaşımları, gestasyon, Gestasyonel Diyabet