Yoğun bakım ünitesinde takip edilen COVID-19 hastalarında laktat düzeyinin mortaliteye etkisi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, İSTANBUL KANUNİ SULTAN SÜLEYMAN SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, CERRAHİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: EZGİ AYDIN İNAN
Danışman: Ayça Sultan ŞAHİN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş ve Amaç: Çalışmamız COVİD-19 nedeni ile YBÜ'nde takip edilen hastalarda laktat düzeyinin mortaliteyi öngörüdeki etkisi araştırılmış, laktat değeri için cut-off değeri oluşturulmaya çalışılmıştır. Böylece erken dönemde mortaliteyi öngörmek hedeflenmiştir. Materyal Metod: Yaptığımız çalışmada COVİD-19 tanısı ile Yoğun Bakım Ünitesinde yatan 632 dosya incelenmiş ve 500 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. 18 ile 80 yaş arasındaki, kültür pozitifliği olmayan, hemorajik şok tablosu ve malignitesi bulunmayan hastalarda serum laktat düzeyinin mortaliteye etkisi araştırılmıştır. Hastaların yaş, cinsiyet, yoğun bakım yatış süreleri ve mortaliteleri hasta dosyaları taranarak kaydedilmiştir. Hastaların yatış, 2. gün ve 3. gün laktat düzeyleri, yatış prokalsitonin, yatış beyaz kan hücre sayımı (WBC), yatış nötrofil/lenfosit oranı, yatış sofa skoru, yatış oksijen saturasyonu (SPO2), vazopressör ihtiyacı, invaziv mekanik ventilatör desteği ve ek hastalıkları hastane bilgi işlem ve hasta epikriz dosyaları taranarak karşılaştırılmıştır. Laktat değerinin mortalite üzerindeki etkisi ve buna yönelik mortaliteyi engelleme stratejileri geliştirmek amaçlanmıştır. 500 hastanın verilerinin dahil edildiği çalışmamız bu konuda veri elde etmek adına önemli bir çalışmadır. Bulgular: Araştırmaya toplam 632 kişi alınmış olup, 132 hasta çalışma dışı bırakıldı, toplam 500 hasta çalışmaya dahil edilmiştir. Hastaların yaş ortalaması 61,1±14,9 (min:19, max:80), ex olanların yaş ortalaması 64,7±13,2 iken sağ kalanların yaş ortalaması ise 56,8±15,8 idi. Yapılan istatistiksel analiz sonucunda ex olanların yaş ortalamaları, ek hastalık gözlenme oranı, ek hastalıkların alt grup analizinde HT ve KBY hastalarındaki mortalite oranı, YBÜ yatış süreleri ortalaması, yatış anındaki serum laktat, 2. gün ve 3. gün serum laktat düzeyleri ortalaması, nötrofil/lenfosit oranı, SOFA skoru ortalaması, vazopressör ihtiyacı olması ,invaziv mekanik ventilatör ihtiyacı olması sağ kalanlara göre anlamlı derecede yüksek, yatış oksijen saturasyon (SPO2) düzeyi ortalaması sağ kalanlara göre daha düşük bulundu. Hastalarda HT ve KBY dışında ek hastalık (DM, KKY, KOAH/Astım ve SVO) olması istatistiksel olarak anlamlı bir fark yaratmadı. Prokalsitonin, lökosit, nötrofil ve lenfosit sayısı arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuç: Laktat düzeyinin mortaliteyi kestirmede seri laktat ölçümlerine bakılarak her gün için ayrı cut-off değeri belirlenmiştir. Yatış anındaki laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,8 alındığında duyarlılık %64,1 , seçicilik %52,9 , pozitif prediktif değer 62,1 , negatif prediktif değer ise 55,0 saptanmıştır. 2. gün laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,9 alındığında duyarlılık %43,1 , seçicilik %78,9 , pozitif prediktif değer 70,2 , negatif prediktif değer ise 54,0 saptanmıştır. 3. gün laktat düzeyinin mortaliteyi belirlemede kestirim değeri >1,8 alındığında duyarlılık %59,1 , seçicilik %76,2 , pozitif prediktif değer 74,5 , negatif prediktif değer ise 61,3 saptanmıştır. Kesin bir konsensus için daha fazla randomize kontrollü çalışmaya ihtiyaç vardır. ANAHTAR KELİMELER: COVİD-19, YBÜ, laktat düzeyi, mortalite