Farelerde taraksesterolün analjezik aktivitesi ve olası mekanizmalarının araştırılması
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE TIP FAKÜLTESİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2023
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ÇAĞIL ÖNAL SİS
Danışman: Oğuzhan YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu tez projesinde Taraxacum officinale bitkisinin aktif bileşenlerinden olan ve antiinflamatuvar, antioksidan, nöroprotektif ve antikarsinojen etkileri gösterilen Taraksasterol etken maddesinin farelerdeki olası analjezik etkisinin santral ve periferik ağrı yolaklarını değerlendiren test modelleri ile belirlenmesi ve bu etkide rolü olabileceği düşünülen mekanizmalarla etkileşiminin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla sıcak plaka, kuyruk daldırma ve asetik asitle indüklenen abdominal kıvranma testlerinin uygulanmasıyla olası analjezik etki ve optimal dozun belirlenmesi, ardından bu etkiye GABAerjik, opioiderjik sistemler ile ATP duyarlı K+ kanallarının katılımının incelenmesi planlanmıştır. GEREÇ VE YÖNTEM: Ön çalışmada 3 adet BALB/c erkek fare, sıcak plaka ve kuyruk daldırma testlerinde 10 mg/kg dozda intraperitoneal (i.p) uygulanan TS'nin etkisinin başlaması ve maksimuma ulaşma süresi 60 dk olarak bulunmuştur. Bu çalışmada 66 adet BALB/c erkek fare her grupta 6 adet fare olacak şekilde sıcak plaka, kuyruk daldırma ve asetik asitle indüklenen abdominal kıvranma testleri kullanılarak TS'nin 2,5, 5 ve 10 mg/kg i.p dozda antinosiseptif aktivitesi araştırılmış ve bu etki pozitif kontrol maddesi olan asetil salisilik asit ile karşılaştırılmıştır. TS'nin antinosiseptif etkisi değerlendirildikten sonra bu etkide rolü olabilecek mekanizmaların araştırılması amacıyla nonselektif opioiderjik reseptör antagonisti nalokson, KATP kanal blokörü glibenklamid ve GABAA reseptör antagonisti bikukulin ön uygulamaları yapılarak mekanizma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. BULGULAR: TS'nin 2,5, 5 ve 10 mg/kg dozlarda sıcak plaka ve kuyruk daldırma testinde olası maksimum etkinin yüzdesi (%MPE) değerlerini istatiksel olarak anlamlı derecede arttırdığı (P<0.001), abdominal kıvranma testinde ise 10 mg/kg dozda ortalama kıvranma sayılarını istatiksel olarak anlamlı derecede azalttığı (P<0.05) gösterilmiştir. Nalokson ve bikukulin ön uygulamasının sıcak plaka ve kuyruk daldırma testlerinde TS'nin antinosiseptif etkisini geri çevirdiği, abdominal kıvranma testinde ise herhangi bir etkileri olmadığı, glibenklamid ön uygulamasının ise her üç testte TS'nin antinosiseptif etkisini geri çevirdiği gösterilmiştir. SONUÇ: Bu çalışma TS'nin ağrı giderici etkisinin saptanması ve bu etkide rol oynayan mekanizmaların aydınlatılması ile ağrı yönetiminde alternatif tedavi yaklaşımları için önemli preklinik veriler sunmaktadır.