Lokal ileri rektum kanserinde evreleme [¹⁸F]FDG PET/BT kantitatif-semikantitatif parametrelerinin tedavi yanıtını ve prognozu öngörmedeki değeri
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANKARA DR. ABDURRAHMAN YURTASLAN ONKOLOJİ SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: TUĞBA BİLGÜCÜ
Danışman: Gülin UÇMAK
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Rektum kanseri (RK), kolorektal kanserin (KRK) üçte birini oluşturan, sık görülen ve mortalitesi yüksek bir malignitedir. Literatürde uzun yıllardır RK'de evreleme 18F-Fluorodeoksiglikoz Pozitron Emisyon Tomografi/Bilgisayarlı Tomografisinin [¹⁸F]FDG PET/BT önemi araştırılmaktadır. Bu çalışmanın amacı lokal ileri rektum kanserinde (LİRK) [¹⁸F]FDG PET/BT primer tümör ve rejyonel lenf nodlarına (LN) ait parametrelerin tedavi yanıtı ve prognozu öngörmedeki değerini güncel kanıtlar ışığında yeniden değerlendirmektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmaya Ocak 2013 ile Aralık 2023 tarihleri arasında, LİRK tanılı (cT3-4 cN0-2), 18 yaşından büyük, neoadjuvan kemoterapi/kemoradyoterapi (KT/KRT) sonrası Amerikan Kanser Derneği ve Amerikan Patologlar Koleji (AJCC/CAP) kılavuzuna göre patolojik yanıt sınıflandırması yapılmış 99 hasta dahil edilmiştir. Çalışma, Sağlık Bilimleri Üniversitesi Dr. Abdurrahman Yurtaslan Ankara Onkoloji Eğitim ve Araştırma Hastanesi Eğitim Planlama Kurulundan izin alınarak yapılmıştır ve tek merkezli retrospektif kohort çalışması olarak tasarlanmıştır. Hastaların cinsiyet, yaş, [¹⁸F]FDG PET/BT'de primer tümöre ve lenf nodlarına ait parametreler [metabolik tümör hacmi (MTV), total lezyon glikolizi (TLG), maksimum standartlaştırılmış alım değeri (SUVmaks), ortalama standardize tutulum değeri (SUVmean) vb.], tanı anı ve takipte CEA ve CA 19-9, neoadjuvan KT sonrası postoperatif yanıt skorlamaları, progresyon durumları, nüks gelişen hastalarda RAS mutasyon varlığı, güncel durumları ve takip süreleri kaydedilmiştir. Primer tümör ve LN patolojik yanıtını öngörmek amacıyla lojistik regresyon analizleri uygulanmıştır. Progresyonsuz ve genel sağkalım değişkenlerinin (PFS ve OS) sansürlü veriler içermesi nedeni ile Kaplan-Meier eğrisi oluşturulmuş ve Cox regresyon analizleri yapılmıştır. p < 0,05 değeri, istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Primer tümör MTV ve TLG tedavi yanıtını öngörmede anlamlı bulunurken, SUV temelli primer tümör metabolik parametreleri ile patolojik yanıt arasında anlamlı ilişki saptanmamıştır. LN metabolik parametrelerinden tedavi yanıtını öngörmede bağımsız prediktör olarak yalnızca SUVmax ve lenf nodu toplam MTV parametreleri öne çıkmıştır. Ortalama PFS 99,1 ± 6,3 ay (%95 GA: 86,7–111,5), ortalama OS 102,7 ± 5,9 ay (%95 GA: 91,1–114,4) olarak hesaplanmıştır. PFS öngörmede çok değişkenli analizde 18F-FDG PET/BT parametrelerinden yalnızca SUVmax 3,4 eşik değeri bağımsız prediktör olarak belirlenmiştir. Ayrıca, sağkalım analizlerinde LN MTV ve TLG için belirlenen eşik değerlerin anlamlı PFS farkı oluşturması, bu parametrelerin prognoz üzerinde etkili olabilecek potansiyel göstergeler olduğunu düşündürmektedir. Genel sağkalım analizlerinde primer tümör TLG, LN SUVmax, SUVpeak ve LN kısa çapı yüksek olan gruplarda OS anlamlı derecede kısa saptanırken, çok değişkenli analizde bağımsız prediktörler olarak primer tümör, lenf nodu patolojik yanıt skorları ve tümör diferansiyasyon derecesinin öne çıkması genel sağkalımın belirleyicilerinin öncelikle histopatolojik özellikler olduğunu göstermektedir. Sonuç: Primer tümör metabolik parametrelerinden MTV ve TLG tedavi yanıtını öngörmede değerli bulunmakla birlikte, uzun dönem için bağımsız prognostik belirteç olarak belirlenmemiştir. Primer tümör SUV temelli parametreler tedavi yanıtını ve prognozu öngörmede tek başına güvenilir kabul edilmemiştir. LN metabolik parametreleri arasında SUVmax ve SUVpeak parametreleri, tedavi yanıtını ve sağkalımı öngörmede prognostik potansiyel göstermiş, tedavi yanıtı ve PFS öngörmede bağımsız prediktörlük lenf nodu SUVmaks parametresinde öne çıkmıştır. LN MTV ve TLG'nin düşük metabolik tümör yükünde bile tedavi yanıtı ve PFS'yi yansıtabilmesi, küçük volumetrik artışların klinik açıdan önemini ortaya koymakta ve literatüre özgün katkı sunmaktadır. Genel sağkalım çok değişkenli analizlerinde histopatolojik yanıt skorları ve tümör diferansiyasyon derecesi bağımsız belirleyiciler olarak öne çıkmıştır.