Gastrostomisi olan çocukların ebeveynlerine verilen orem'in öz bakım kuramına dayalı eğitimin etkinliğinin değerlendirilmesi
Tezin Türü: Doktora
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2016
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: DERYA SULUHAN
Danışman: Dilek YILDIZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Bu çalışma gastrostomisi olan çocukların ebeveynlerine verilen Orem'in Öz Bakım Kuramı'na dayalı eğitimin, ebeveynlerin gastrostomi ile beslenmeye ilişkin memnuniyeti, yaşam kalitesi, bakım verme yükü, durumluk-sürekli kaygısı ve gastrostomi ile ilişkili komplikasyonlar üzerine etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Çalışma Ocak-Temmuz 2015 tarihleri arasında GATA Araştırma ve Eğitim Hastanesi, Ankara Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hematoloji Onkoloji Çocuk Hastanesi, Dr. Sami Ulus Kadın Doğum, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Eğitim ve Araştırma Hastanesinin ilgili birimleri ile University of Iowa Children's Hospital Pediatric Gastroenterology ünitesinde yürütülmüştür. Bu tarihler arasında gastrostomili çocuğa sahip 78 anneye ulaşılmıştır. Veriler, Çocuk ve Ebeveyn Veri Toplama Formu, Gastrostomi ile ilişkili komplikasyon kontrol listesi, Gastrostomi İle Beslenme Memnuniyet Ölçeği, Bakım Verme Yükü Ölçeği, Durumluk-Sürekli Kaygı Ölçeği, Yaşam Kalitesi Ölçeği ve Beceri Kontrol Listesi ile toplanmıştır. Verilerin istatistiksel analizi için SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. İkili kategorik verilerin sürekli değişkenler ile karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren veriler için iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi kullanılmıştır. İkiden fazla kategorik verinin sürekli değişkenler ile karşılaştırılmasında normal dağılım gösteren veriler için tek yönlü varyans analizi, normal dağılım göstermeyen veriler için Kruskall-Wallis testi kullanılmıştır. Gruplar arasında fark bulunması durumunda farklılığın kaynağını belirlemek üzere Bonferroni düzeltmeli Mann-Whitney U testi uygulanmıştır. İstatistiksel önemlilik için p<0.05 kabul edilmiştir. Primer bakımı üstlenen ebeveynlerin tamamı annedir. Annelerin %65.4'ü 21-30 yaş aralığında olup %67.9'u ilkokul mezunudur. Bakım Yükü Ölçeği puan ortalaması eğitim öncesi 47.52±14.88, eğitim sonrası 35.07±14.25'dir (p<0.001). Eğitim sonrası birinci ayda Gastrostomiyle Beslenme Memnuniyet Ölçeği puan ortalaması 18.48±3.36 olup, eğitim sonrası üçüncü ay sonunda 24.61±2.94'dür (p<0.001). Eğitim öncesi Durumluk Kaygı Ölçek puan ortalaması 47.64±5.96, eğitim sonrası ise 38.38±6.95'dir (p<0.001). Eğitim öncesi Sürekli Kaygı Ölçek puan ortalaması 49.59±3.16, eğitim sonrası ise 44.20±4.55'dir (p<0.001). Eğitim sonrası Yaşam Kalitesi Ölçeği fiziksel fonksiyonellik (p=0.278) ve ağrı (p=0.071) alt boyutları hariç diğer alt boyutların puan ortalamalarında eğitim öncesine göre artış olduğu tespit edilmiştir. Türkiyedeki örneklemde, birinci ay sonunda "tüpün yerinden çıkması" (n=17), üçüncü ay sonunda "hipergranülasyon dokusu" (n=4) gastrostomili çocuklarda en fazla görülen komplikasyon iken Amerika'daki örneklemde de en fazla görülen komplikasyon "tüpün yerinden çıkması"dır.