Kişilik bozukluklarının erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma mekanizmalarıyla ilişkisi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, HAMİDİYE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KLİNİK PSİKOLOJİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2019
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: AYLİN ARACI
Danışman: Yıldız BİLGE
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada kişilik bozuklukları, erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma mekanizmalarının ilişkisinin ve kişilik bozukluklarını yordamada erken dönem uyumsuz şemaların ve savunma mekanizmalarının etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç: Veriler Demografik Bilgi Formu, Young Şema Ölçeği Kısa Form-3 (YŞÖ-KF3), Savunma Biçimleri Testi (SBT) ve Coolidge Eksen II Envanteri Kısa Form (CATI+TR-KF) kullanılarak toplanmıştır. Yöntem: Veriler Eylül-2018, Mart-2019 tarihleri arasında kartopu yöntemi ile randomizasyon sağlanarak 18-63 yaş arası 214 kişilik toplum örnekleminden toplanmıştır. Analizlerde araştırmanın sürekli değişkenleri (erken dönem uyumsuz şemalar, savunma biçimleri ve kişilik bozuklukları) arasında ilişki bulunup bulunmadığı Pearson Momentler Çarpım Korelasyon Katsayısı yöntemiyle; erken dönem uyumsuz şemalar ve savunma biçimleri gruplarının (immatür, nevrotik, matür) kişilik bozukluklarını yordayıp yordamadığı Hiyerarşik Regresyon Analizi ile, savunma biçimlerinin kişilik bozukluklarını yordayıp yordamadığı Çoklu Doğrusal Regresyon Analizi ile ve erken dönem uyumsuz şemalar savunma biçimleri ve kişilik bozukluklarının demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı ise Bağımsız Gruplar t-Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Çalışmada, üç temel değişkenin birbiri ile pozitif yönde ilişkili olduğu, erken dönem uyumsuz şemalar ve immatür, nevrotik savunma biçimleri gruplarının kişilik bozukluklarını yordadığı, immatür ve nevrotik savunma biçimlerinden bazılarının kişilik bozukluklarını yordadığı, erken dönem uyumsuz şema alanlarında 18-20 yaş arasındaki bireylerin 21-30 ve 31-63 yaş grubuna göre daha yüksek puanlar aldıkları, güvensizlik, duyguları bastırma, ayrıcalıklılık, cezalandırılma ve yüksek standartlar şema alanları ve antisosyal kişilik bozukluğu puanlarının erkek katılımcılarda daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sonuç: Çalışma sonucunda erken dönem uyumsuz şemalar, savunma biçimleri ve kişilik bozukluklarının birbirleriyle ilişkili oldukları, erken dönem uyumsuz şemalar ve immatür, nevrotik savunma biçimlerinin kişilik bozukluklarını yordamada etkili değişkenler olduğu saptanmıştır. Ayrıca bazı erken dönem uyumsuz şemaların görülmesinde genç olmanın ve antisosyal kişilik bozukluğu ve bazı erken dönem uyumsuz şemaların görülmesinde ise erkek olmanın bir risk faktörü olarak değerlendirilebileceği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kişilik bozuklukları, erken dönem uyumsuz şemalar, savunma mekanizmaları