Omurilik hasarı olan kadınlarda jinekolojik problemlerin tanımlanması ve sağlık arama davranışlarının incelenmesi
Tezin Türü: Yüksek Lisans
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, GÜLHANE SAĞLIK BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, KADIN HASTALIKLARI VE DOĞUM HEMŞİRELİĞİ ANABİLİM DALI, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2025
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: KÜBRA NUR TÜRKKAL
Danışman: Bilge YILMAZ
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Amaç: Bu çalışmada omurilik hasarı (OH) olan kadınların karşılaştıkları jinekolojik sağlık sorunlarını tanımlamak ve bu sorunlara yönelik sağlık arama davranışlarını incelemek amaçlanmıştır. Gereç ve yöntem: Tanımlayıcı tipte olan araştırmanın örneklemini 1 Ekim 2024-31 Mayıs 2025 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi (SBÜ) Gaziler Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Hastanesi Omurilik Hasarı Rehabilitasyonu kliniğinde yatan 91 OH'lı kadın oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, araştırmacı tarafından yapılandırılmış veri toplama formu ve "Sağlık Arama Davranışı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Verilerin analizinde Bağımsız Örneklem T Testi, Mann–Whitney U testi, Kruskal–Wallis testi ve Ki-Kare Testi ile gruplar arasındaki ilişkiyi belirlemek için de Spearman's Rho Korelasyon Analizi ve güvenirliği kullanılmıştır. Bulgular: Çalışmaya katılan OH olan kadınların yaş ortalaması 44±14 ve ortalama engellilik süreleri ise 6,75±9,18 yıl olarak belirlenmiştir. Katılımcıların %75,8'i paraplejiktir. En sık yaşadıkları jinekolojik problemler sırasıyla vajinal enfeksiyon (%36,3), temiz aralıklı kateterizasyon sırasında ağrı (%27,5), genital bölgede yanma hissi (%23,7), adet düzensizliği (%20,9) ve dismenore (%19,8) olarak saptanmıştır. OH öncesi katılımcıların büyük bir çoğunluğu (%61,5) cinsel olarak aktif olduğunu belirtirken, bu oran OH sonrası belirgin bir şekilde azalmış olup, %30,8'e düşmüştür. Kadınların sağlık arama davranışı ölçeği puan ortalamasının orta düzeyde olduğu 39,10±7,28 belirlenmiştir. OH seviyelerine göre servikal, torakal ve lumbosakral düzeylerde hasarı olan kadınların genel puan ortalamaları birbirine yakın bulunmuştur. Sağlık arama davranışları açısından servikal, torakal ve lumbosakral düzeylerde hasarı olan kadınların puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark yoktur (p>0,05). Sağlık arama davranışı ölçeğinden alınan genel toplam puanlar ile online, profesyonel ve geleneksel sağlık arama davranış puanları açısından pozitif yönde, istatistiksel olarak anlamlı bir korelasyon tespit edilmiştir (sırasıyla p<0,001; p<0,001; p=0,007). Sonuç: OH olan kadınların jinekolojik sağlık sorunları yaşamalarına rağmen bu sorunlara yönelik sağlık arama davranışlarının yeterli düzeyde olmadığı değerlendirilmiştir. Engelli kadınların jinekolojik sağlığını desteklemeye yönelik bütüncül ve erişilebilir sağlık hizmetlerinin planlanması; hemşirelerin bu popülasyona yönelik duyarlı bakım, eğitim ve danışmanlık hizmetleri sunması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Omurilik hasarı, engelli kadın, jinekolojik problem, sağlık arama davranışı, hemşirelik