Aile sağlığı çalışanlarının anne sütü ve emzirme ile ilgili bilgi düzeyi, farkındalık ve tutumlarının değerlendirilmesi
Tezin Türü: Tıpta Uzmanlık
Tezin Yürütüldüğü Kurum: Sağlık Bilimleri Üniversitesi, ANTALYA SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ, DAHİLİ TIP BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, Türkiye
Tezin Onay Tarihi: 2026
Tezin Dili: Türkçe
Öğrenci: ŞEFİKA PALA ŞEKERCİ
Danışman: Mehmet ÖZEN
Açık Arşiv Koleksiyonu: AVESİS Açık Erişim Koleksiyonu
Özet:Giriş: Anne sütü, bebeklerin besin gereksinimlerinin karşılanmasında temel kaynaktır. Emzirme uygulamaları; çeşitli çevresel, fizyolojik, psikolojik ve kültürel faktörlerden etkilenmektedir. Bu çalışma, emzirmenin teşvik edilmesinde kritik bir rol oynayan aile sağlığı çalışanlarının (ASÇ) anne sütü ve emzirmeye yönelik bilgi düzeylerini, tutumlarını ve algılarını değerlendirmeyi amaçlamıştır. Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Uzaktan Sağlık Eğitim Sistemi'nin (USES) çalışanların mesleki bilgilerine katkısı değerlendirilmiştir. Gereç ve Yöntem: Tek merkezli, kesitsel ve tanımlayıcı nitelikteki bu çalışmaya, Antalya'nın Alanya ilçesinde faaliyet gösteren 129 aile hekimliği biriminde görev yapan ve dahil edilme kriterlerini karşılayan gönüllü 117 ASÇ dahil edilmiştir. Veriler; sosyodemografik veri formu ve "Erişkinlerin Anne Sütü ile İlgili Algı Ölçeği" (EASAÖ) kullanılarak yüz yüze anket yöntemiyle toplanmıştır. Ölçekten alınan yüksek puanlar, anne sütüne yönelik algının olumlu yönde olduğunu göstermektedir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 41,66±8,23 yıl olup; çoğunluğunu (%97,4) kadınlar, lisans mezunları (%69,2), ve ebeveyn olanlar (%88,0) oluşturmaktadır. Yaş ile EASAÖ puanları arasında anlamlı derecede pozitif bir korelasyon saptanmıştır. Eğitim durumu; anne sütünün enfeksiyonlara karşı koruyucu etkisi ve D vitamini içeriği hakkındaki bilgi düzeyi ile anlamlı derecede ilişkili bulunmuştur. Çocuk sahibi olan katılımcılar, emzirmenin kolaylığı ve zaman kazandırıcı faydalarına yönelik daha olumlu tutum sergilemişlerdir. Katılımcıların orijinal meslek grupları (ebe, hemşire, ATT/sağlık memuru) ile emzirmenin kontrendike olduğu durumların nadir olduğu bilgisi arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. USES eğitimlerine katılım durumu; yaş, ebeveynlik durumu ve çocuk sayısı ile anlamlı korelasyon göstermiştir. Özellikle genç katılımcıların, zorunlu eğitimlere katılma konusunda yaşça büyük olanlara göre daha istekli oldukları görülmüştür. ASÇ olarak çalışma süresi (mesleki kıdem), toplam ölçek puanı ve eğitim alma oranı arasında anlamlı pozitif bir korelasyon belirlenmiştir. Ayrıca, güncel eğitim ihtiyacı algısı ile ölçek puanları arasında anlamlı bir ilişki saptanmış; ek eğitime ihtiyaç duymadığını belirten katılımcıların toplam puanlarının daha yüksek olduğu görülmüştür. Bu durum, bilgi düzeyi yüksek personelde "algılanan yetkinlik" düzeyinin yüksek olduğuna işaret etmektedir. Sonuç: Anne sütü ideal ve erişilebilir bir besin kaynağı olmasına rağmen, emzirme başarısı karmaşık çevresel ve psikolojik faktörlerden etkilenmektedir. Halk sağlığının ön safında yer alan ASÇ'lerin bilgi ve tutumları, emzirmenin teşvik edilmesi açısından hayati öneme sahiptir. Bu çalışma, mesleki deneyim ve uzaktan eğitimin (USES) algıları anlamlı ölçüde iyileştirdiğini, ancak ileri eğitim alma istekliliğinde kuşaklar arası farklar olduğunu ortaya koymaktadır. Özellikle yüksek puan alan bireylerin güncel eğitime daha az ihtiyaç duyması, bir "bilgi doygunluğu" veya "aşırı özgüven" riskine işaret edebilir. Bu nedenle, ulusal sağlık politikaları sadece temel bilgi aktarımına odaklanmamalı; davranış değişikliği ve danışmanlık becerilerini vurgulayan periyodik, ileri düzey uygulama eğitimlerini de hayata geçirmelidir. Algılanan yetkinliği yüksek olan deneyimli personel için bile, standart ve güncel emzirme desteğinin sürdürülebilirliği açısından sürekli mesleki gelişim esastır.